ਅਹਿਮਦ ਖ਼ਾਨ ਬੰਗਸ਼

ਅਹਿਮਦ ਖ਼ਾਨ ਬੰਗਸ਼ ਮੁਗ਼ਲ ਰਾਜ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰਲੇ ਦੌਰ ਦਾ ਰੋਹੀਲਾ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਅਮੀਰ ਅਤੇ 1750 ਤੋਂ 1771 ਤੱਕ ਫ਼ਰੂਖ਼ਾਬਾਦ ਦਾ ਨਵਾਬ ਸੀ (ਇੱਕ ਪੋਰਟਰੇਟ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ 1749 ਤੋਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ)। ਉਹ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਬੰਗਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦੋਆਬ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰੂਖ਼ਾਬਾਦ ਉੱਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪਕੜ ਬਣਾਈ। ਉਹ ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 1761 ਵਿੱਚ ਪਾਨੀਪਤ ਵਿਖੇ ਉਹ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ, ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1749: ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਕਾਇਮ ਖ਼ਾਨ ਬੰਗਸ਼ ਬਦਾਯੂੰ ਵਿਖੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਅਹਿਮਦ ਖ਼ਾਨ ਦਿੱਲੀ ਭੱਜ ਗਿਆ।
• 1750: ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਖ਼ੁਦਾਗੰਜ ਵਿਖੇ ਸਫ਼ਦਰ ਜੰਗ ਦੇ ਨਾਇਬ ਨਵਲ ਰਾਏ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਰੂਖ਼ਾਬਾਦ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ।
• 1751 ਤੋਂ 1752: ਸਫ਼ਦਰ ਜੰਗ ਨੇ ਮਰਾਠਿਆਂ, ਜਾਟਾਂ ਅਤੇ ਰੋਹੀਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਥ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। 1752 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਏ।
• 1756: ਮੁਗ਼ਲ ਵਜ਼ੀਰ ਇਮਾਦ-ਉਲ-ਮੁਲਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਮੀਰ-ਉਲ-ਉਮਰਾ ਅਤੇ ਮੀਰ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਬਣਾਇਆ।
• 1761: ਪਾਨੀਪਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਰਾਓ ਭਾਊ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮੀਆਂ ਦੋਆਬ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਇਲਾਕੇ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਏ।
• 1764: ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਜਾ-ਉਦ-ਦੌਲਾ ਦੀ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤੀ।
• 1769: ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ।

ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 12 ਜੁਲਾਈ 1771 ਨੂੰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿਲੇਰ ਹਿੰਮਤ ਖ਼ਾਨ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ।

ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿੰਦ-ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਅਮੀਰ ਵਰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਖ਼ਤੂਨ ਮੁਖੀ ਜਿਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ, ਅਵਧ ਅਤੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟੱਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਕਾਇਮ ਰੱਖੀ।