ਪਿੰਗਲਵਾੜਾ (ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪਿੰਗਲਵਾੜਾ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੋਸਾਇਟੀ)

ਇਹ ਕੀ ਹੈ: ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਪਿੰਗਲਵਾੜਾ ਬੇਸਹਾਰਾ, ਬਿਮਾਰ, ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅਪਾਹਜ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਪਿੰਗਲਵਾੜਾ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸੰਸਥਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜਾਤ ਜਾਂ ਧਰਮ ਦਾ ਭੇਦ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤੀ।

ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ: ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 1904 ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰਾਜੇਵਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਡੇਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਪਿੰਗਲਵਾੜੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਾਈਟ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1924 ਤੋਂ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਅਗਸਤ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਦਾ ਕੈਂਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਾਈਟ 1947 ਨੂੰ ਪਿੰਗਲਵਾੜੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸਾਲ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ 1952 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁੜ-ਵਸੇਬਾ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਅਲਾਟ ਕੀਤੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ 6 ਮਾਰਚ 1967 ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਆਲ-ਇੰਡੀਆ ਪਿੰਗਲਵਾੜਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵਜੋਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦਾਨ ਅਤੇ ਰੇਲਾਂ-ਬੱਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਸਿੱਕੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਪੈਸੇ ਦੇਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

ਮੁਖੀ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ: ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ 5 ਅਗਸਤ 1992 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰਹੇ। ਡਾ. ਇੰਦਰਜੀਤ ਕੌਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਜਨਵਰੀ 1942 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜੋ ਗੌਰਮਿੰਟ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹਨ (ਐੱਮਬੀਬੀਐੱਸ 1967), ਪਿੰਗਲਵਾੜੇ ਦੀ ਸਾਈਟ ਮੁਤਾਬਕ 1992 ਤੋਂ ਇਸ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ। ਅਗਸਤ 2024 ਵਿੱਚ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਡਾ. ਜਗਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੱਸਿਆ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 9 ਜੂਨ 1955: ਪਿੰਗਲਵਾੜੇ ਦੀ ਸਾਈਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈੱਸ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
• 1976 ਤੋਂ 1977: ਸਾਲਾਨਾ ਖ਼ਰਚਾ 21 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਟੱਪ ਗਿਆ। 1978 ਤੱਕ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਰੀਜ਼, ਅਪਾਹਜ ਅਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚੇ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਖਾਣਾ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ (ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ)।
• 3 ਅਗਸਤ 2024: ਪਿੰਗਲਵਾੜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਗੌਰਮਿੰਟ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਵਾਰਡ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੋਸਾਇਟੀ ਨੇ ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਰਸੀ ਮਨਾਈ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)।

ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਪਿੰਗਲਵਾੜੇ ਦੀ ਸਾਈਟ 1,804 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੇਸਹਾਰਾ ਮਰੀਜ਼ਾਂ, ਲਗਭਗ 775 ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਰੋਜ਼ ਦੇ 50,000 ਪੰਨੇ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੀਆਂ 80 ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਾਪਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੈੱਸ, ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 24,753 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਕਲੀ ਅੰਗ ਲਾਏ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਮਾਨਾਂਵਾਲਾ, ਗੋਇੰਦਵਾਲ, ਜਲੰਧਰ, ਸੰਗਰੂਰ, ਪੰਡੋਰੀ ਵੜੈਚ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪਮਾਲੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਤੇ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਖ਼ਾਵਾਂ ਗਿਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸੇ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਸ਼ਾਖ਼ਾਵਾਂ ਹਨ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਮਾਰਚ 2026 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਜਲੰਧਰ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਮਾਨਾਂਵਾਲਾ ਕੈਂਪਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਿਹਾ।