ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਬਣੇ
Bhindranwale becomes Taksal Jathedar
1984 ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਕੌਣ: ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ (ਜਨਮ 2 ਫ਼ਰਵਰੀ 1947, ਪਿੰਡ ਰੋਡੇ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ; ਅਸਲ ਨਾਂ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ)। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ: ਸੰਤ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ (1932-1977)।
ਕੀ ਹੋਇਆ: ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੀ ਜਥੇਦਾਰੀ ਸੰਭਾਲੀ। ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਜਾ ਜੁੜਦੀ ਹੈ। 16 ਅਗਸਤ 1977 ਨੂੰ ਸੰਤ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੀ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਰਸਮੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ।
ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ:
- ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸੱਤ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ।
- 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿੱਦਿਆ ਲਈ।
- ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ; ਗੁਰਬਾਣੀ, ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸੰਤ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ।
- ਜਥੇਦਾਰ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਵਿਦਵਤਾ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਰੁਤਬੇ ਕਰਕੇ ਹੋਈ, ਕਿਸੇ ਸਿਆਸੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ।
ਕਿੱਥੇ: ਮਹਿਤਾ ਚੌਕ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਨੇੜੇ (ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ)।
ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੌਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਪਲ। 1977 ਵਿੱਚ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਆਗੂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਸਿਆਸੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ਉਸ ਪੰਥਕ ਸਿਆਸੀ ਸੰਕਟ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਬਣ ਜਾਣੇ ਸਨ, ਜੋ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਫ਼ਰ (1977-1980):
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰਾਂ (ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਜਾਉਣ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ) 'ਤੇ ਰਿਹਾ; ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦਸਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਇਆ।
- ਪਤਿਤਪੁਣੇ (ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੇਸ ਕਟਵਾਉਣ) ਅਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ।
- ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦੀ ਕਰੜੀ ਪਾਲਣਾ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।
- ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਂਡੂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੈਰੋਕਾਰ ਬਣੇ।
1978 ਦੇ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਕਾਂਡ (ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਦੌਰ 3 ਵਿੱਚ ਹੈ) ਨਾਲ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਗਵਾਈ ਤੋਂ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵੱਲ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਾ ਸੀ।
ਤੰਦਾਂ ’ਤੇ ਵਾਪਸਟਾਈਮਲਾਈਨ ’ਤੇ ਪੜ੍ਹੋਇਸਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ
- Why Was Bhindranwale There? (Santbir Singh), Sikh Research Institute (sikhri.org), 4 June 2024. sikhri.org
- Jarnail Singh Bhindranvale, Sant (1947-1984), Encyclopaedia of Sikhism, Punjabi University Patiala (ed. Harbans Singh; entry by Maj. Gurmukh Singh). eos.learnpunjabi.org