ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਰੇਲਗੱਡੀ ਕਤਲੇਆਮ

ਕੌਣ: ਪੀੜਤ: ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾ ਰਹੀ ਰੇਲਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ। ਹਮਲਾਵਰ: ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਭੀੜਾਂ। ਇਹ ਹਮਲਾ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਪਿੰਡ ਦਾਦਨ ਖ਼ਾਨ ਤੋਂ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰੇਲਗੱਡੀ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਕੀ ਹੋਇਆ: ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 3,000 ਸੀ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 1,000 ਲੋਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ। ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, 24 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮੋਕੇ ਦੇ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 340 ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਹਰ ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਜਵਾਬ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਤਲੇਆਮ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਕਿੱਥੇ: ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ।

ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਦੀ ਹਿਜਰਤ ਦੌਰਾਨ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ 'ਤੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੇਲਗੱਡੀ ਕਤਲੇਆਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ। 1947 ਦੀ ਪੱਤਝੜ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਮਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਨ ਅਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਹਮਲੇ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਆਈ ਹਰ ਰੇਲਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦਾ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਅਗਸਤ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ 1947 ਤੱਕ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ।

ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਸਰ: ਰੇਲਗੱਡੀ ਕਤਲੇਆਮ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿੱਖ (ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ) ਸਾਂਝੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਏ। ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਨਾਵਲਾਂ ਅਤੇ ਆਪ-ਬੀਤੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਸਾਂਭੀ ਹੈ। ਇਸ ਹਿੰਸਾ ਨੇ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੈਮਾਨਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਟਕਰਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਫ਼ਿਰਕੂ ਟਕਰਾਵਾਂ, ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ।