ਮਾਲ ਮੰਡੀ ਇੰਟੈਰੋਗੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ

ਮਾਲ ਮੰਡੀ ਇੰਟੈਰੋਗੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਮੀਨਲ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਏਜੰਸੀ (ਸੀਆਈਏ) ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚਲਾ ਇੰਟੈਰੋਗੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲਾਪਤਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਤਾਲਮੇਲ ਕਮੇਟੀ ਦੀ 2003 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ, ਰਿਡਿਊਸਡ ਟੂ ਐਸ਼ਜ਼, ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਆਪਣੇ ਕਈ ਕੇਸ-ਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਵਜੋਂ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਰਿਵਾਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਜਾਂ ਅਗਵਾ ਕੀਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਰਿਕਾਰਡ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ।

• ਬੁੱਟਰ ਕਲਾਂ ਦਾ ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ। ਕਿਤਾਬ ਮੁਤਾਬਕ ਪੁਲਿਸ ਉਸ ਨੂੰ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1992 ਨੂੰ ਠੱਠੀਆਂ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਬੱਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲਾਹ ਕੇ ਲੈ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਹੈਬੀਅਸ ਕਾਰਪਸ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ (ਰਿੱਟ ਪਟੀਸ਼ਨ 615/1992), ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਐੱਚ.ਕੇ. ਸੰਧੂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰੰਟ ਅਫ਼ਸਰ, ਆਰ.ਐੱਲ. ਭਾਟੀਆ, ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਕਿਤਾਬ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਟੀਆ 17 ਅਕਤੂਬਰ 1992 ਨੂੰ ਸੈਂਟਰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਹੀ ਰੋਕ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇੰਚਾਰਜ ਅਫ਼ਸਰ, ਐੱਸਪੀ ਬੀ.ਆਰ. ਸ਼ਰਮਾ, ਨਹੀਂ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਪੁਲਿਸ ਹਰਜੀਤ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਕੱਢ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਭਾਟੀਆ ਨੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ 21 ਅਕਤੂਬਰ 1992 ਦੀ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੱਭਤਾਂ ਤੋਂ ਦੋ ਹੋਰ ਜਾਂਚਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨਜ਼ ਜੱਜ ਵੱਲੋਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੀਬੀਆਈ ਵੱਲੋਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਕੇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਛਪਣ ਵੇਲੇ ਵੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਸੀ (ਸਫ਼ਾ 180)।
• ਮਨਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ। ਕਿਤਾਬ ਮੁਤਾਬਕ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 28 ਜਾਂ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1992 ਨੂੰ ਜੰਡਿਆਲਾ ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਸੈਂਟਰ ਲੈ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਫ਼ਸਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। 7 ਮਈ 1992 ਨੂੰ ਅਖ਼ਬਾਰ ਅਜੀਤ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਛਾਪੀ ਕਿ ਮਨਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਭੁੱਟੂ ਡਾਲਾ ਕਲਾਂ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ (ਸਫ਼ੇ 163 ਤੋਂ 164)।
• ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ। ਕਿਤਾਬ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਨੂੰ 3 ਸਤੰਬਰ 1992 ਨੂੰ ਐੱਸਐੱਸਪੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਸੈਂਟਰ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਹੁਕਮ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਸੀਨੀਅਰ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਤਾਬ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਿੰਦਰ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਲਾਪਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਡੀਐੱਸਪੀ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਨੂੰ ਸੈਂਟਰ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਅਫ਼ਸਰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ (ਸਫ਼ਾ 461)।
• ਤਸ਼ੱਦਦ। ਕਿਤਾਬ ਮੁਤਾਬਕ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੇ ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਉੱਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਪਿੱਛੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਤ ਦੇ ਕੁੰਡੇ ਨਾਲ ਲਟਕਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਬੇਕਾਰ ਨਾ ਹੋ ਗਈਆਂ (ਸਫ਼ਾ 189)। ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੇਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਬਾਬਾ ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ (ਸਫ਼ਾ 587)।
• ਭਾਲ। 11 ਨਵੰਬਰ 1992 ਨੂੰ ਸੈਦੋ ਲਹਿਲ ਦੇ ਬਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮੱਤੇਵਾਲ ਥਾਣੇ, ਇਸ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਬੀ.ਆਰ. ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ ਇੰਟੈਰੋਗੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਭਾਲ ਕੀਤੀ (ਸਫ਼ਾ 174)।

ਅੱਜ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ. ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਥਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਅਤੇ ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਵਾਰੰਟ ਅਫ਼ਸਰ ਦੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਰਿਪੋਰਟ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਪੰਨੇ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ ਸਰੋਤ ਸੈਂਟਰ ਬਾਰੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੋਰਟ ਦਾ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।