ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ

ਸਰਦਾਰ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ (1904 ਤੋਂ 1997) ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦ ਸਿੱਖ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨ (1981) ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਲੀਲ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਰਮ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

ਸਿੱਖ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਐੱਸ. ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਐੱਮ.ਐੱਸ. ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਿੱਖ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਹ-ਦਸੇਰੇ ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਗ਼ਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰ (1956) ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।

ਅਹਿਮ ਨੁਕਤੇ

• 1956: ਗ਼ਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਛਪੀ।
• 1981: ਦ ਸਿੱਖ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨ ਛਪੀ; ਓਪਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਬਹਿਰੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਵੈਬਰ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਮੌਖਿਕ ਤੇ ਲਿਖਤੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਪਕ ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੀ। ਇਹ ਵਰਣਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦਾ ਹੈ।
• 1985 ਤੋਂ 1988: ਪਰਸਪੈਕਟਿਵਜ਼ ਆਫ਼ ਸਿੱਖ ਸਟੱਡੀਜ਼ (1985), ਜ਼ਾਤ ਪਾਤ ਤੇ ਸਿੱਖ (1986) ਅਤੇ ਇਨ ਦ ਕੈਰਾਵਾਨ ਆਫ਼ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਜ਼ (1988)।
• 1989: ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਿੱਖ ਸਟੱਡੀਜ਼, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੱਸਿਆ। ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੱਛਮੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀਆਂ ਗ਼ਲਤ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
• 1999: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਮਗਰੋਂ ਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਆਫ਼ ਸਿੱਖ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨ ਛਪੀ। ਓਪਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਟਰੱਸਟ ਦਾ 2006 ਦਾ ਇੱਕ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵੀ ਪਰਕਸ਼ਨਜ਼ ਆਫ਼ ਹਿਸਟਰੀ ਨਾਂ ਹੇਠ ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: “ਸਿੱਖ ਇਨਕਲਾਬ” ਦੀ ਥੀਸਿਸ ਲਈ, ਇਸ ਦਲੀਲ ਲਈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਰਮ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਿੱਖ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਬਾਨੀ ਵਜੋਂ।