ਡਾ. ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ

ਡਾ. ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਓਹਾਇਓ ਦੇ ਕੋਲੰਬਸ ਦੇ ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਹੀ ਕਿਤਾਬ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਸਟ੍ਰਗਲ ਫ਼ਾਰ ਜਸਟਿਸ: ਸਪੀਚਿਜ਼ ਐਂਡ ਕਨਵਰਸੇਸ਼ਨਜ਼ ਆਫ਼ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ (1999)। ਉਹ ਹਾਲੇ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਜੋ ਕੁਝ ਛਪਿਆ ਹੈ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਅਤੇ ਦੋ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀਆਂ ਐਂਟਰੀਆਂ ਹਨ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1984 ਤੋਂ ਬਾਅਦ: 2014 ਵਿੱਚ 1984 ਲਿਵਿੰਗ ਹਿਸਟਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵੱਲੋਂ ਪਾਈ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਜਥੇਬੰਦਕ ਕੰਮ ਵੱਲ ਕਿਵੇਂ ਖਿੱਚਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਦੇ ਮੈਡਿਸਨ ਸਕੁਏਅਰ ਗਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਇਕੱਠ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੀਆਂ ਤਕਰੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟੇਪਾਂ ਖ਼ਰੀਦੀਆਂ।
• 1999: ਸਟ੍ਰਗਲ ਫ਼ਾਰ ਜਸਟਿਸ ਛਪੀ। ਓਪਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਸਿੱਖ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਐਂਡ ਰੀਲੀਜੀਅਸ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਹੈ।
• 1984 ਸਿੱਖ ਆਰਕਾਈਵ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੀਆਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਚੁਤਾਲੀ ਤਕਰੀਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ, ਜੋ 1982 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਮਈ 1984 ਤੱਕ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਰੀਕਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ: ਲੇਖਕ ਦੇ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੀ ਲਿਖੀ ਰੀਵਿਊ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਓਹਾਇਓ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਐਮਰੀਟਸ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਟੇਪ ਕੀਤੀਆਂ ਤਕਰੀਰਾਂ ਵਰਤੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ, ਘਾਟਾਂ ਅਖ਼ਬਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਫੁੱਟਨੋਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਰੀਵਿਊ ਕੋਈ ਆਜ਼ਾਦ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਅਨੁਵਾਦ ਦੀ ਕੋਈ ਆਜ਼ਾਦ ਰੀਵਿਊ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।

1984 ਦੀ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ: 1984 ਸਿੱਖ ਆਰਕਾਈਵ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਧੂ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੀਆਂ 1984 ਦੀ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਬਾਰੇ ਧਮਕੀ ਭਰੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਨੂੰ “ਬੇਬਸੀ ਦੀ ਪੁਕਾਰ” ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਦੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਦੋਂ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰੈੱਸ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰੁਖ਼ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਅਮਨ-ਪਸੰਦ ਸਨ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਰਕਾਈਵ ਨੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਰੋਤ ਜਿਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੋਰ ਪੰਥਕ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸੀ ਲੇਖਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।