ਗਿਆਨੀ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਾਗਰ
Gyani Sundar Singh Sagar
ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1959 ਤੋਂ ਪੱਗ ਵਾਲੇ ਬੱਸ ਕੰਡਕਟਰਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੈਲਮਟ ਤੋਂ ਛੋਟ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ, ਜੋ 1976 ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣੀ।
ਗਿਆਨੀ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਾਗਰ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਆਗੂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੱਗ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੈਲਮਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਮਿਲਿਆ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਜੂਨ 1917 ਨੂੰ ਸਿਆਲਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਘਲੋਟੀਆਂ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਉਸ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ “ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ” ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ (ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਇਸ ਥਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ 1882 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਦ ਪੰਜਾਬ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਹੈ), ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸਦਕਾ "ਗਿਆਨੀ" ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1947 ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਕੇ ਭਾਰਤ ਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ 1948 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਜਾ ਵੱਸੇ।
ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ
- 1953: ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਵਟਾਇਆ।
- 1959 ਤੋਂ 1966: ਸਿੱਖ ਬੱਸ ਕੰਡਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਡੇਵਿਡ ਬੀਥਮ ਦੀ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਐਂਡ ਟਰਬਨਜ਼ (1970) ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ, ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਕਤੂਬਰ 1966 ਵਿੱਚ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਦੀ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 71 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 23 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਪੱਗ ਵਾਲੇ ਕੰਡਕਟਰ ਨੇ 1970 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
- 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ: ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰੇਵਜ਼ੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਦੋ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੈਲਮਟ ਦੀ ਥਾਂ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਣ ਕਰਕੇ ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟਰਬਨ ਐਕਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।
- 1976: ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮੋਪੈੱਡ ਖ਼ਰੀਦੀ ਅਤੇ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਭਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਦੇ ਲਾਰਡ ਮੇਅਰ ਨੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਭਰ ਦਿੱਤੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕੱਟਣੀ ਪਈ।
- 15 ਨਵੰਬਰ 1976: ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੇ ਇਹ ਛੋਟ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ 1976 ਦਾ ਚੈਪਟਰ 62 ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੋਟਰ-ਸਾਈਕਲ ਕਰੈਸ਼-ਹੈਲਮਟਸ (ਧਾਰਮਿਕ ਛੋਟ) ਐਕਟ 1976 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
- 25 ਦਸੰਬਰ 1996: ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ।
ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਪੱਗ ਲਈ ਚਲਾਈਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਵਿੱਚ ਪੱਗ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਬੱਸਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਹੈਲਮਟ ਤੋਂ ਛੋਟ ਮਿਲੀ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ 2016 ਵਿੱਚ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਸੈਂਟਰਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਨੇ ਪੱਗ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੋਪੈੱਡ ਦਿਖਾਈ।
ਤੰਦਾਂ ’ਤੇ ਵਾਪਸਇਸਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ
- Gyani Sundar Singh Sagar (secondary; cites David Beetham's Transport and Turbans, 1970, and The Daily Telegraph's obituary of 3 January 1997), Wikipedia. en.wikipedia.org
- Motor-Cycle Crash Helmets (Religious Exemption) Act 1976 (1976 c. 62), legislation.gov.uk. legislation.gov.uk
- University of the Punjab (founded 1882, at Lahore), Wikipedia. en.wikipedia.org