ਪੀਰ ਭੀਖਣ ਸ਼ਾਹ

ਪੀਰ ਭੀਖਣ ਸ਼ਾਹ (ਭਿਖਣ ਸ਼ਾਹ ਜਾਂ ਭੀਕਣ ਸ਼ਾਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਸਨ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਸੱਯਦ ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਸਫ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸਿਆਧਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪਹੋਵਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ, ਹੁਣ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਘੁਰਾਮ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਜੋ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਠਸਕਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵਸੇ। ਉਹ ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਨੇੜੇ ਅੰਭੀਟਾ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀ ਆਲਮ ਅਬੁਲ ਮੁਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮੁਰੀਦ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਪੀਰ ਬਣੇ।

ਉਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਦੋ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1666 ਵਿੱਚ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾ ਵਜੋਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ ਗਿਣਦਾ ਹੈ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• ਜਿਸ ਦਿਨ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਏ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜਨਮ ਨੂੰ ਭਾਂਪ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਵੇਲੇ ਪੱਛਮ ਦੀ ਥਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਮੁਰੀਦਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
• ਉਹ ਬਾਲ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਪਟਨਾ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੋ ਨਿੱਕੇ ਕੁੱਜੇ ਰੱਖੇ, ਇੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਸੀ। ਬਾਲ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਕੁੱਜੇ ਢੱਕ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੀਰ ਨੇ ਇਸ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਕਿ ਇਹ ਬਾਲਕ ਦੋਹਾਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਵਰਤਾਓ ਕਰੇਗਾ।
• 1672: ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗ੍ਰੰਥ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅੰਬਾਲੇ ਨੇੜੇ ਲਖਨੌਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪਟਨਾ ਤੋਂ ਕੀਰਤਪੁਰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਠਹਿਰੇ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਸਿੱਖ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਤ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰੰਪਰਾ ਮੁਤਾਬਕ ਬਾਲ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਪਟਨੇ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲੀ ਆਈ ਸ਼ਰਧਾ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਤਾਰੀਖ਼ ਵਾਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਜੋਂ, ਇਸ ਲਈ ਕੁੱਜਿਆਂ ਅਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਐਂਟਰੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਦਰਜ ਹਨ, ਉਹ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਰੀਦ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਠਸਕਾ ਵਿੱਚ ਵਸਣਾ।