ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ

ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਨਾਂ ਬਦਰੁੱਦੀਨ ਸੀ, ਅਜੋਕੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਢੌਰਾ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਤ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸਨ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਜੂਨ 1647 ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਸੱਯਦ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਦੇ ਤੇ ਚੁੱਪ ਸੁਭਾਅ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਬੁੱਧੂ ਪੈ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿੱਧੜ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਂ ਉਮਰ ਭਰ ਨਾਲ ਰਿਹਾ।

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ 1685 ਵਿੱਚ ਯਮੁਨਾ ਕੰਢੇ ਪਾਉਂਟਾ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਚਾਰ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਹੇਠ 500 ਪਠਾਣ ਸਿਪਾਹੀ ਨੌਕਰੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲਏ। 1688 ਵਿੱਚ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਦੇ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਕਾਲੇ ਖ਼ਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਰੇ ਪਠਾਣ ਸਾਥ ਛੱਡ ਗਏ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਧਿਰ ਨਾਲ ਜਾ ਮਿਲੇ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪੀਰ ਜੀ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ 700 ਮੁਰੀਦਾਂ ਸਮੇਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਰਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਭੰਗਾਣੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵੱਲ ਭੱਜੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਰੀਦ ਕੰਮ ਆਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਸ਼ਰਫ਼ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਭਰਾ ਭੂਰੇ ਸ਼ਾਹ ਸਨ। 18 ਸਤੰਬਰ 1688 ਨੂੰ ਹੋਈ ਇਹ ਜੰਗ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ।

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪੀਰ ਜੀ ਨੂੰ ਕੀਮਤੀ ਤੋਹਫ਼ੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤੇ। ਰਿਵਾਇਤ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਕੰਘਾ ਅਤੇ ਉਹ ਦਸਤਾਰ ਮੰਗੀ ਜੋ ਗੁਰੂ ਜੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲੱਗੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਿਰਪਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਇਹ ਪੁਸ਼ਤੈਨੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵਜੋਂ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਨਾਭਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭਰਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਬਦਲੇ ਇਹ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲਈਆਂ, ਅਤੇ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਨਾਭਾ ਵਿਖੇ ਸੰਭਾਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ। ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਭੇਜੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਬਾਗ਼ੀ ਦੱਸਿਆ, ਅਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕੋਲ ਪੀਰ ਜੀ ਦੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਪਹੁੰਚੀਆਂ। ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਫ਼ੌਜਦਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਅਫ਼ਸਰ ਉਸਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਸਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਸਢੌਰਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਪੀਰ ਜੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 21 ਮਾਰਚ 1704 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਬੜੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿਊਂਦੇ ਦਫ਼ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸਢੌਰਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਪੀਰ ਜੀ ਦੇ ਲੇਖ ਮੁਤਾਬਕ 1709 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਢੌਰਾ ਦੇ ਲੇਖ ਮੁਤਾਬਕ 1710 ਵਿੱਚ। ਕਿਲ੍ਹਾ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜਦਾਰ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਚਾੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 13 ਜੂਨ 1647: ਸਢੌਰਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮ।
• 1685: ਪਾਉਂਟਾ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
• 18 ਸਤੰਬਰ 1688: ਭੰਗਾਣੀ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ; ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਰਾ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
• 21 ਮਾਰਚ 1704: ਉਸਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ ਸਢੌਰਾ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ।
• 1709 ਜਾਂ 1710: ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਸਢੌਰਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਉਸ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਈ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਨਾਲ ਕੀਮਤ ਤਾਰੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਔਲਾਦ 1947 ਵਿੱਚ ਹਿਜਰਤ ਕਰ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਸਢੌਰਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੱਦੀ ਘਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।