ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਪਹਿਲਾ

ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਪਹਿਲਾ, ਜੋ 14 ਅਕਤੂਬਰ 1643 ਨੂੰ ਬੁਰਹਾਨਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਅੱਜ਼ਮ ਵਜੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ 1707 ਤੋਂ 1712 ਤੱਕ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਰਿਹਾ। 1690 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਵਾਇਸਰਾਏ ਸੀ ਅਤੇ 1699 ਤੋਂ ਕਾਬੁਲ ਦਾ ਗਵਰਨਰ। ਜਦੋਂ 20 ਫ਼ਰਵਰੀ 1707 ਨੂੰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਹ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਲਈ ਕਾਬੁਲ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਇਆ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਗੱਦੀ ਦੀ ਵਾਰਸੀ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗੀ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਭੇਜੇ ਜੋ 8 ਜੂਨ 1707 ਨੂੰ ਜਾਜਊ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਲੜੇ, ਜਿਸ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਨਾਂ ਹੇਠ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ।

ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ ਦੋ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਪੰਥ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ: ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਵਰਤਾਓ, ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਛੇੜੀ ਜੰਗ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 23 ਜੁਲਾਈ 1707: ਉਸ ਨੇ ਆਗਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰੋਪਾ ਤੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਆ। ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨਾਲ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
• 1707 ਤੋਂ 1708: ਗੁਰੂ ਜੀ ਸ਼ਾਹੀ ਕੈਂਪ ਨਾਲ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗਏ ਜਦੋਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਫ਼ੌਜ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਿਆ, ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਅਧੂਰੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਨਾਂਦੇੜ ਵਿੱਚ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਦੋ ਪਠਾਣ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜੇ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਛੁਰੇ ਦਾ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਜਰਾਹ ਭੇਜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਵੀ ਸੀ। ਜ਼ਖ਼ਮ ਮੁੜ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1708 ਨੂੰ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾ ਗਏ।
• 1710: ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਮ ਲਾਮਬੰਦੀ, ਜਿਹਾਦ ਲਈ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੇ ਸੱਦੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿ ਸ਼ਾਹੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਿੰਦੂ ਆਪਣੀਆਂ ਦਾੜ੍ਹੀਆਂ ਮੁੰਨਵਾਉਣ ਤਾਂ ਜੋ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਆਏ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣੇ ਜਾ ਸਕਣ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਕੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫੜ ਨਾ ਸਕੀਆਂ।
• 10 ਦਸੰਬਰ 1710: ਉਸ ਨੇ ਫ਼ੌਜਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਪੂਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦਾ ਆਮ ਫ਼ਰਮਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।
• ਅਗਸਤ 1711 ਤੋਂ ਫ਼ਰਵਰੀ 1712: ਉਹ ਲਗਭਗ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਜਦਕਿ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਅਤੇ 27 ਫ਼ਰਵਰੀ 1712 ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਥ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਗਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਅਧੂਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਸੰਬਰ 1715 ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਾਸ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫ਼ਰੁਖ਼ਸੀਅਰ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ।