ਜਥੇਬੰਦੀ
ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਸ਼ਦ (ਵੀਐੱਚਪੀ)
ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਜਥੇਬੰਦੀ, ਜੋ 29 ਅਗਸਤ 1964 ਨੂੰ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਬਣੀ। ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ; ਵੀਐੱਚਪੀ ਸਿੱਖਾਂ, ਜੈਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਿੰਦੂ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕੀ ਹੈ: ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਸ਼ਦ (ਵਰਲਡ ਹਿੰਦੂ ਕੌਂਸਲ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ Vishva ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਸੰਘ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਜਥੇਬੰਦੀ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਟੱਬਰ ਦੀ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ 29 ਅਗਸਤ 1964 ਨੂੰ, ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਬੰਬਈ ਦੇ ਪਵਈ ਵਿੱਚ ਸਾਂਦੀਪਨੀ ਸਾਧਨਾਲਯ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਮੁਖੀ ਐੱਮ. ਐੱਸ. ਗੋਲਵਲਕਰ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਨੀ ਗੋਲਵਲਕਰ ਅਤੇ ਐੱਸ. ਐੱਸ. ਆਪਟੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਵਾਮੀ ਚਿਨਮਯਾਨੰਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ, ਜਦਕਿ ਆਪਟੇ ਪਹਿਲੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ। ਇਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਇਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਹੇਠ ਦੱਸਦੀ ਹੈ: ਸੇਵਾ, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ।
ਸਥਾਪਨਾ ਵੇਲੇ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ: ਸਕਰੋਲ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦਾ ਹੈ ਜੋ 1964 ਦੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰਾਂ ਜਾਂ ਸੱਦੇ ਹੋਏ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਰਕੇ ਵੀਐੱਚਪੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਦੀ ਇਕਸਾਰ ਸੋਚ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਇਆ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵੀ ਡੈਲੀਗੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ: ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੀਐੱਚਪੀ ਸਿੱਖਾਂ, ਬੋਧੀਆਂ ਅਤੇ ਜੈਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਈਸਾਈ ਬਣਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਆਗੂ: ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਚਿਨਮਯਾਨੰਦ (ਪ੍ਰਧਾਨ) ਅਤੇ ਆਪਟੇ (ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ)। ਵੀਐੱਚਪੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਾਈਟ ਹੁਣ ਆਲੋਕ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਮਿਲਿੰਦ ਪਰਾਂਡੇ ਨੂੰ ਸੰਗਠਨ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਬਜਰੰਗ ਲਾਲ ਬਾਗੜਾ ਨੂੰ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਦੱਸਦੀ ਹੈ; ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਰਬਿੰਦਰ ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਆਲੋਕ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਸਰੋਤ ਅਹੁਦੇ ਬਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ
- 29 ਅਗਸਤ 1964: ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਨਾ।
- ਨਵੰਬਰ 1983: ਪਹਿਲੀ ਏਕਾਤਮਤਾ ਯਾਤਰਾ, ਤਿੰਨ ਜਲੂਸ (ਕਾਠਮੰਡੂ ਤੋਂ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰਮ, ਗੰਗਾਸਾਗਰ ਤੋਂ ਸੋਮਨਾਥ, ਹਰਿਦੁਆਰ ਤੋਂ ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ) ਜੋ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ। ਸਕਰੋਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੀਐੱਚਪੀ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਗੁੰਮਨਾਮ ਰਹੀ।
- 1984: ਇਸ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿੰਗ ਵਜੋਂ ਬਜਰੰਗ ਦਲ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਵੀਐੱਚਪੀ ਦੀ ਅਯੁੱਧਿਆ ਬਾਰੇ ਸਰਗਰਮੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
- 1989 ਤੋਂ 1992: ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਮੁਹਿੰਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1989 ਦਾ ਸ਼ਿਲਾਨਿਆਸ ਅਤੇ 1990 ਦੀ ਰਥ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਬੀਜੇਪੀ-ਵੀਐੱਚਪੀ ਦੀ ਇੱਕ ਰੈਲੀ ਮਗਰੋਂ 6 ਦਸੰਬਰ 1992 ਨੂੰ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ: ਵੀਐੱਚਪੀ ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੇਲੇ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਪਾਸੇ ਤੋਂ, ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਦੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ 2004 ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੰਘ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕਿਹਾ (ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਵਾਲਾ ਪੰਨਾ ਵੇਖੋ)।
ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਇਹ ਆਰਐੱਸਐੱਸ, ਬੀਜੇਪੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿੰਗ ਏਬੀਵੀਪੀ ਸਮੇਤ ਸੰਘ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਸਰੋਤ
- 50 years of the VHP: where it's coming from and what it wants for India, Scroll. scroll.in
- Vishva Hindu Parishad (used for the founding, the founders, the Sikh delegate, the Ekatmata Yatra, Bajrang Dal and the VHP's view of Sikhs, which no better source I could open covers), Wikipedia. en.wikipedia.org
- Ekatmata Yatras (used for the routes of the 1983 yatra), Wikipedia. en.wikipedia.org
- Vishwa Hindu Parishad, Vishwa Hindu Parishad (own site, for its aims and office-bearers). vhp.org