ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਮਲਾਇਆ

ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਮਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੈਂਬਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਮੁਲਕ ਮਲਾਇਆ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਮਲਾਇਆ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਤਾਈਪਿੰਗ ਦੀ ਸੌਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮੌਕੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਤਾਈਪਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਹਨ। ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ: ਚਿੱਠੀ ਮੁਤਾਬਕ ਤਾਈਪਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਲਾਇਆ ਸਟੇਟ ਗਾਈਡਜ਼ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਸੱਦੇ ਸਾਰੇ ਮਲਾਇਆ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇ ਗਏ। ਪੇਰਾਕ ਦੇ ਕਿੰਟਾ, ਪੀਨਾਂਗ, ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਅਤੇ ਪਹਾਂਗ ਤੋਂ ਸੰਗਤ ਆਈ, ਕੁੱਲ ਲਗਭਗ 800, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਸੀ। 26 ਦਸੰਬਰ ਦੀ ਸਵੇਰ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਦੇ ਭੋਗ ਪਏ, ਫਿਰ ਕੀਰਤਨ, ਲੈਕਚਰ ਅਤੇ ਕਥਾ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਮਗਰੋਂ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਮੰਗ ਉੱਠੀ ਕਿ ਮਲਾਇਆ ਲਈ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਈ ਇੱਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ। 27 ਦਸੰਬਰ 1903 ਦੀ ਸਵੇਰ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦੀਵਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋ ਗਈ।

ਪਹਿਲੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ

• ਪ੍ਰਧਾਨ: ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ, ਸੂਬੇਦਾਰ ਮੇਜਰ, ਤਾਈਪਿੰਗ।
• ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ: ਪੀਨਾਂਗ ਦੇ ਡਾ. ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕੁਲਿਮ ਦੇ ਜਮਾਂਦਾਰ ਬਹਾਲ ਸਿੰਘ।
• ਸਕੱਤਰ: ਠਾਕਰ ਸਿੰਘ, ਸੂਬੇਦਾਰ, ਤਾਈਪਿੰਗ। ਸਹਾਇਕ ਸਕੱਤਰ: ਈਪੋਹ ਦੇ ਭਾਈ ਮੂਲਾ ਸਿੰਘ। ਖ਼ਜ਼ਾਨਚੀ: ਤਾਈਪਿੰਗ ਦੇ ਮੁਨਸ਼ੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨ ਸਿੰਘ।
• ਤਾਈਪਿੰਗ, ਪੀਨਾਂਗ, ਕੇਡਾਹ, ਬਾਤੂ ਗਜਾਹ, ਈਪੋਹ, ਕੁਆਲਾ ਕਾਂਗਸਾਰ, ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਅਤੇ ਕੰਪਾਰ ਤੋਂ ਵੀਹ ਹੋਰ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ।

ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਿਰਤਾਂਤ: ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਬੈਰੀਅਰ ਅਤੇ ਡਿਊਜ਼ਨਬੈਰੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦ ਸਿੱਖ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੀਵਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 27 ਦਸੰਬਰ 1903 ਨੂੰ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਤੋਂ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਪੀਨਾਂਗ ਅਤੇ ਤਾਈਪਿੰਗ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸਿੰਘ ਸਭਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਇਹ ਪੀਨਾਂਗ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ 19 ਮਈ 1895 ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿੱਖ, ਲਾਲ ਸਿੰਘ, ਪੀਨਾਂਗ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: 2016 ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਮੁਤਾਬਕ ਦੀਵਾਨ ਤਾਈਪਿੰਗ ਨਾਲ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਰਾਹੀਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਸਰੋਤ ਮਿਲੇ, ਉਹ 1903 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।