ਸਪੈਸ਼ਲ ਕੋਰਟ ਨੇ ਜਨਰਲ ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕੀਤਾ

ਕੌਣ: ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ (1924-1984): ਪੀਵੀਐੱਸਐੱਮ/ਏਵੀਐੱਸਐੱਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਅਫ਼ਸਰ; ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਸੈਂਟਰਲ ਕਮਾਂਡ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਮਾਂਡੈਂਟ।

ਕੀ ਹੋਇਆ: ਜਨਰਲ ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਜਨਰਲ ਤੋਂ ਸੰਤ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਫ਼ੌਜੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣਨ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ:

1976 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ:

• 1971 ਦੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਮੁਕਤੀ ਜੰਗ: ਮੁਕਤੀ ਬਾਹਿਨੀ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘੜਿਆ, ਫ਼ੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਸੈਮ ਮਾਨੇਕਸ਼ਾ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਹੇਠ। ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਪੀਵੀਐੱਸਐੱਮ ਅਤੇ ਏਵੀਐੱਸਐੱਮ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ।
• ਕਈ ਸੀਨੀਅਰ ਕਮਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।
• ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਤ ਰਣਨੀਤੀਕਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1976 ਨੂੰ ਬਰਖ਼ਾਸਤਗੀ:

• ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਬਰਖ਼ਾਸਤਗੀ; ਪੈਸੇ ਦੀਆਂ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਕਹਿ ਕੇ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ।
• ਰੈਂਕ ਘਟਾ ਕੇ ਬਰੇਲੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ (ਜ਼ਲੀਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪੋਸਟਿੰਗ)।

13 ਫ਼ਰਵਰੀ 1984 ਨੂੰ ਬਰੀ:

• ਇੱਕ ਸਪੈਸ਼ਲ ਕੋਰਟ ਨੇ ਜਨਰਲ ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
• 8 ਸਾਲ ਦੀ ਵਿਵਾਦਤ ਬਰਖ਼ਾਸਤਗੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੇਗੁਨਾਹੀ ਸਾਬਤ ਹੋਈ।

ਸੰਤ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ:

• ਬਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਨਰਲ ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਲਗਭਗ ਦਸੰਬਰ 1983 ਤੋਂ।
• ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੀ ਮੋਰਚਾਬੰਦੀ ਬਾਰੇ ਫ਼ੌਜੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ।
• ਮੋਰਚਾਬੰਦੀ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਹਿੱਸੇ: ਫ਼ਾਇਰਿੰਗ ਲਈ ਮੈਨਹੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਮੋਰਚੇ, ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਪਿੱਲਬਾਕਸ ਵਰਗੇ ਢਾਂਚੇ, ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਫ਼ਾਇਰ ਜ਼ੋਨ।

ਕਿੱਥੇ: ਬਰੇਲੀ (ਬਰਖ਼ਾਸਤਗੀ ਵੇਲੇ ਦੀ ਪੋਸਟਿੰਗ); ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ (ਆਖ਼ਰੀ ਮਹੀਨੇ)।

ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: 1984 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਪਹੁੰਚਣ ਨਾਲ ਸੰਤ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਗਈ। ਜਦੋਂ 1 ਜੂਨ 1984 ਨੂੰ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਉਸ ਮੋਰਚਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਜਨਰਲ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਪੰਥਕ ਨਜ਼ਰੀਆ: ਪੰਥ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ ਪੰਥ ਵੱਲ ਪਰਤੇ ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਦੌਰਾਨ 1976 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਰਖ਼ਾਸਤਗੀ (1971 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਮੀ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) ਅਤੇ 1984 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਰਾਖੀ: ਇਹ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ 1976-84 ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਕੂਮਤ ਉੱਤੇ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲਟ ਗਿਆ।

ਪੁਰਖਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ: ਪੰਥਕ ਰਵਾਇਤ ਦਾ ਕੁਰਸੀਨਾਮਾ ਜਨਰਲ ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੁਲ ਨੂੰ ਭਾਈ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਉਹ ਸਿੱਖ ਯੋਧੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੱਸਾ ਰੰਘੜ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਸੀ (ਉਹ ਮੁਗ਼ਲ ਅਫ਼ਸਰ ਜਿਸ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ ਸੀ)। ਪੁਰਖਿਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਮੇਲ, ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਬੇਅਦਬੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ, ਪੰਥਕ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।