ਪੱਟੀ
Patti
ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਕਸਬਾ: ਬੀਬੀ ਰਜਨੀ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਸਬਾ ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਜਿਸਟਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪੱਟੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਝੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਕਸਬਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 44 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਣ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ 2006 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਣਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਡਿਊਸਡ ਟੂ ਐਸ਼ਜ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ (ਸਫ਼ਾ 354)।
ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੱਟੀ ਦੇ ਅਮੀਰ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਅਤੇ ਮਾਲੀਆ ਉਗਰਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਦੁੰਨੀ ਚੰਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਰਜਨੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪੱਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਗ਼ਰੀਬ ਕੋੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸੋਮਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਪਿਤਾ ਨਹੀਂ। ਪਰੰਪਰਾ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਛੱਪੜ ਵਿੱਚ ਨਹਾਉਣ ਨਾਲ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਸਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸ ਛੱਪੜ ਨੂੰ ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਮਿਲਿਆ। ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਕਾਲਜ ਬੀਬੀ ਰਜਨੀ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹਨ।
ਖਾੜਕੂ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ
- 14 ਅਗਸਤ 1947: ਰਿਡਿਊਸਡ ਟੂ ਐਸ਼ਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਖਾਲੜਾ ਸਮੇਤ ਪੱਟੀ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਚਾਰ ਥਾਣਿਆਂ ਹੇਠਲਾ ਇਲਾਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪੱਖੋਂ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਿਨ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ (ਸਫ਼ਾ 20)। ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਿਹਾ।
- ਕਿਤਾਬ ਮੁਤਾਬਕ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੱਟੀ ਦੇ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪੱਖਪਾਤੀ ਲੱਗਦਾ ਸੀ (ਸਫ਼ਾ 15)।
- 1991 ਤੋਂ 1994: ਕਿਤਾਬ ਮੁਤਾਬਕ ਖਾਲੜਾ ਨੇ ਪੱਟੀ ਦੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ ਖ਼ਰੀਦ ਦਾ ਰਜਿਸਟਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 538 ਲਾਸ਼ਾਂ ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਜਾਂ ਲਾਵਾਰਸ ਕਹਿ ਕੇ ਸਾੜੀਆਂ ਸਨ (ਸਫ਼ਾ 54)। ਇਸ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਸਾਰਾਂਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿੱਖੀਵਿੰਡ, ਵਲਟੋਹਾ ਅਤੇ ਹਰੀਕੇ ਥਾਣਿਆਂ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੱਟੀ ਦੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿੱਚ ਸਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ (ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਸਫ਼ੇ 212, 228)।
- 16 ਜਨਵਰੀ 1995: ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਨੋਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ 400 ਲਾਵਾਰਸ ਲਾਸ਼ਾਂ ਪੱਟੀ ਦੇ ਮਿਊਂਸਪਲ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ (ਸਫ਼ੇ 54, 603)।
- ਫ਼ਰਵਰੀ 1995: ਕਿਤਾਬ ਮੁਤਾਬਕ ਪੱਟੀ ਹਲਕੇ ਦੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਐੱਮਐੱਲਏ ਨੇ ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਸੱਦਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਨਾ ਕਰਨ। 27 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਖਾਲੜਾ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਾਕਮ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਐੱਮਐੱਲਏ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸੀਨੀਅਰ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਰੁਕ ਜਾਣ ਜਾਂ ਫਿਰ "ਅਣਪਛਾਤੀ ਲਾਸ਼" ਬਣ ਜਾਣ (ਸਫ਼ਾ 56)।
ਅੱਜ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ। ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਪੱਟੀ ਬੀਬੀ ਰਜਨੀ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਾਲਾ ਕਸਬਾ ਹੈ। ਲਾਪਤਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਨੇ ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਰਜਿਸਟਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਉਹ ਪੜ੍ਹ ਸਕੇ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਿਕਾਰਡ ਜੋ ਕਮੇਟੀ ਫ਼ਾਰ ਇਨਫ਼ਾਰਮੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵ ਔਨ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਫਿਰ ਦੁਰਗਿਆਣਾ ਮੰਦਰ ਦੇ ਲੱਕੜ ਖ਼ਰੀਦ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ (ਸਫ਼ਾ 5)।
ਤੰਦਾਂ ’ਤੇ ਵਾਪਸਇਸਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ
- Reduced to Ashes: The Insurgency and Human Rights in Punjab, Final Report: Volume One (Ram Narayan Kumar with Amrik Singh, Ashok Agrwaal and Jaskaran Kaur), pp. 5, 15, 20, 54, 56, 212, 228, 354, 603, South Asia Forum for Human Rights, Kathmandu, May 2003. archive.org
- Rajani, Bibi (entry in the Encyclopaedia, web copy), The Encyclopaedia of Sikhism (ed. Harbans Singh), Punjabi University, Patiala (web edition at thesikhencyclopedia.com). thesikhencyclopedia.com
- District profile, Tarn Taran, Krishi Vigyan Kendra, Tarn Taran. kvktarntaran.org
- Patti, Punjab (used only to confirm that the town is in Tarn Taran district, because nothing better loaded), Wikipedia. en.wikipedia.org