ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇਵਾਲਾ

ਸ਼ੁਭਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ, ਜੋ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਮੂਸਾ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇਵਾਲਾ ਕਹਾਏ, ਇੱਕ ਜੱਟ ਸਿੱਖ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰੈਪਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਸਨ। ਉਹ 2017 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਗੀਤ “ਸੋ ਹਾਈ” ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ ਪੀਬੀਐਕਸ 1 2018 ਵਿੱਚ ਬਿਲਬੋਰਡ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਐਲਬਮਜ਼ ਚਾਰਟ ਉੱਤੇ 66ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਰੈਪ ਨਾਲ ਰਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਕਰੋਲ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਰਜ਼ੇ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ।

• ਮਾਰਚ 2020: ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਦਾ ਨਾਂ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਗੀਤ ਉੱਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਗਿਆਨੀ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ। ਇੱਕ ਪਹਿਲੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਕੰਮ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚੇਗੀ। ਇਸੇ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਮਨਕੀਰਤ ਔਲਖ ਉੱਤੇ ਗੀਤ “ਪੰਜ ਗੋਲੀਆਂ” ਰਾਹੀਂ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਗੰਨ ਕਲਚਰ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੇਸ ਦਰਜ ਹੋਇਆ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)।
• ਅਗਸਤ 2020 ਤੋਂ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸਕਰੋਲ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੀਤ “ਪੰਜਾਬ” ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਸੀ। ਸਕਰੋਲ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ “ਲੁਕੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ”। ਜਨਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ ਸਵਰਾਜਿਆ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ (ਇੱਕ ਰਾਇ ਵਾਲਾ ਲੇਖ) ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਪੰਜਾਬ” ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਰਪੂਰ ਸਿੰਘ ਬਲਬੀਰ ਦੇ 1982 ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
• ਬਾਅਦ ਦੇ ਗੀਤ ਸਿਆਸੀ ਕੈਦੀਆਂ ਵੱਲ ਮੁੜੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪੂੰ ਬਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ “ਧਰਮ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰ” ਕਿਹਾ (ਸਕਰੋਲ)। ਉਹ ਫ਼ਰਵਰੀ 2022 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਲੜੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ।
• 28 ਮਈ 2022: ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਤ 424 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ (ਸਕਰੋਲ, ਐੱਨਡੀਟੀਵੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ)।
• 29 ਮਈ 2022: ਮੂਸਾ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਮਗਰੋਂ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਸ਼ਾਮ 5:30 ਵਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਨ।

ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਲਾਰੈਂਸ ਬਿਸ਼ਨੋਈ, ਜੱਗੂ ਭਗਵਾਨਪੁਰੀਆ ਅਤੇ ਗੋਲਡੀ ਬਰਾੜ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਮਾਸਟਰਮਾਈਂਡ ਦੱਸਿਆ, ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 2022 ਤੱਕ 49 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਾਰੰਟਾਂ ਉੱਤੇ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)। 1 ਮਈ 2024 ਨੂੰ ਮਾਨਸਾ ਦੀ ਸੈਸ਼ਨ ਕੋਰਟ ਨੇ ਲਾਰੈਂਸ ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਸਮੇਤ 27 ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਡਿਸਚਾਰਜ ਦੀਆਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। 12 ਮਾਰਚ 2026 ਤੱਕ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੋ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ, ਪਵਨ ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਅਤੇ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ, ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਤੇਜ਼ ਸੁਣਵਾਈ ਦੇ ਲੰਮੀ ਹਿਰਾਸਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੇ ਚੁੱਕੀ ਸੀ; ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦਾ ਮਤਲਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਰੀ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ (ਨਿਊਜ਼ ਅਰੇਨਾ)। ਇਸ ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਈਲ ਲਈ ਵੇਖੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਹੋਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਉੱਤੇ ਜਾਤ, ਜਮਾਤ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਲੋਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੋਗ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਤਲ ਨੂੰ ਗੈਂਗਵਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਕਰੋਲ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਾਅਵੇ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ।