ਸਰਦਾਰ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚੱਕ ਸ਼ੇਰੇਵਾਲਾ
Sardar Kirpal Singh Chak Sherewala
11 ਮਾਰਚ ਤੋਂ 2 ਅਕਤੂਬਰ 1962 ਤੱਕ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਫੁੱਟ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਬੰਦੇ; 76 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 72 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਪਾਸ ਹੋਏ ਬੇਭਰੋਸਗੀ ਦੇ ਮਤੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸਰਦਾਰ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚੱਕ ਸ਼ੇਰੇਵਾਲਾ 11 ਮਾਰਚ ਤੋਂ 2 ਅਕਤੂਬਰ 1962 ਤੱਕ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ) ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਸਿੱਖ ਸਟ੍ਰਗਲਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਦਾ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਬੰਦਾ” ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਮਤਲਬ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾ।
ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ
- 11 ਮਾਰਚ 1962: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਸੰਭਾਲੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ 10 ਮਾਰਚ 1961 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ।
- 1962 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ: ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੂੰ 6 ਸਤੰਬਰ 1962 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਰਲ ਇਜਲਾਸ ਸੱਦਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਮੰਗ-ਪੱਤਰ ਭੇਜਿਆ।
- 17 ਅਗਸਤ 1962: ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਆਤਮਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਅਮਨ ਭੰਗ ਹੋਣ ਦੇ ਖ਼ਦਸ਼ੇ ਕਾਰਨ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਸੰਤ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਿਆ।
- 2 ਅਕਤੂਬਰ 1962: ਜਨਰਲ ਹਾਊਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬੇਭਰੋਸਗੀ ਦਾ ਮਤਾ 76 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 72 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਸੰਤ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸੂਚੀ ਇਹ ਤਾਰੀਖ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਜਲਾਸ 2 ਸਤੰਬਰ ਲਈ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਵੋਟ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਉਹ ਆਪ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਅਤੇ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਚਾਰ ਮੈਂਬਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਏ ਜਦਕਿ ਛੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਸੰਤ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪਾਈ।
ਜਿਹੜੇ ਸਰੋਤ ਵਾਚੇ ਗਏ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਂ, ਚੱਕ ਸ਼ੇਰੇਵਾਲਾ, ਤਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1962 ਦੀ ਫੁੱਟ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2 ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਵੋਟ ਨੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ।
ਤੰਦਾਂ ’ਤੇ ਵਾਪਸਇਸਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ
- Hon'ble Presidents of SGPC (the official list; the row for Kirpal Singh Chak Sherewala, 11-03-1962 to 02-10-1962), Shiromani Gurdwara Parbandhak Committee. sgpc.net
- History of Sikh Struggles, vol. I (Gurmit Singh), pp. 151-152, Atlantic Publishers & Distributors, New Delhi, 1989. archive.org
- Punjabi Suba Movement (the no-confidence motion of 2 October 1962), The Encyclopaedia of Sikhism (ed. Harbans Singh), Punjabi University, Patiala. eos.learnpunjabi.org