ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬਾਬਾਜੀ

ਚਰਨ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਬਾਬਾਜੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪੰਡੋਰੀ ਰੁਮਾਣਾ ਦੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲਾਪਤਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਤਾਲਮੇਲ ਕਮੇਟੀ (ਸੀਸੀਡੀਪੀ) ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ 54 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਤੇ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕਦੇ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ। ਹੇਠਾਂ ਦੱਸੀ ਹਰ ਗੱਲ ਸੀਸੀਡੀਪੀ ਦੇ ਘਟਨਾ ਫ਼ਾਰਮ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਡਿਊਸਡ ਟੂ ਐਸ਼ਜ਼ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ (ਸਫ਼ੇ 559 ਤੋਂ 560)।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1993 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ: ਦੋਸਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਐੱਸਐੱਸਪੀ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਤੁਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਮਹੰਤ ਸੇਵਾ ਦਾਸ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ 8,50,000 ਰੁਪਏ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਹ ਰਕਮ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
• 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 1993: ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਜੀਪ ਨੇ ਦੀਨਪੁਰ ਨੇੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰ ਰੋਕ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਦਾਸ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਨਾਲ ਸੰਧੂ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੀਸੀਡੀਪੀ ਮੁਤਾਬਕ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।
• ਜੁਲਾਈ 1993 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ: ਡੀਐੱਸਪੀ ਨਰੰਗ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਬੜੌਦਾ ਦੀ ਸਾਹਨੀ ਬਰਾਂਚ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਕਢਵਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੀਸੀਡੀਪੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਪੈਸਾ ਫਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
• 17 ਤੋਂ 18 ਅਗਸਤ 1993 ਦੀ ਰਾਤ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਹੋਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕੈਰੋਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੀਸੀਡੀਪੀ ਝੂਠਾ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਛਪੇ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 1989 ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਸੀਬੀਆਈ ਦੀ ਸਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 18 ਅਗਸਤ 1993, ਐੱਫਆਈਆਰ 57/93, ਪੱਟੀ ਥਾਣੇ ਦਾ ਐੱਸਐੱਚਓ ਗੋਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ "ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਾ" ਦਰਜ ਹੈ।

ਕਿਤਾਬ ਇਹ ਵੀ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੇ ਹੋਰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਮੌਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਗਵਾ ਕਰ ਕੇ ਲਾਪਤਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹੇਬੀਅਸ ਕਾਰਪਸ ਪਟੀਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਈ ਨਿਆਂਇਕ ਜਾਂਚ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਰਹੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੇਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਖੇਪ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਸੀਸੀਡੀਪੀ ਨੇ ਸੀਬੀਆਈ ਦੀਆਂ ਸਸਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ। ਸੀਸੀਡੀਪੀ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਝੂਠੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਜਥੇਬੰਦੀ ਤੋਂ ਜਬਰਨ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾਉਣ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਦੇਣ ਮਗਰੋਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।