ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਝਬਾਲ

ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਝਬਾਲ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਹੈੱਡ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 1995 ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਐੱਸਐੱਸਪੀ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਦਬਾਅ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜੋ ਲਾਪਤਾ ਕੀਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਗਏ ਸਨ। ਰਿਡਿਊਸਡ ਟੂ ਐਸ਼ਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਗੂ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ; ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ 1974 ਵਿੱਚ ਫ਼ੋਰਸ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਛੱਡਣ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਬਣ ਗਏ, ਅਤੇ 1997 ਵਿੱਚ ਸੰਧੂ ਦੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਾਲੜਾ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਗਵਾਹ ਨੂੰ ਸੀਬੀਆਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ (ਸਭ ਕੁਝ ਉਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿਤਾਬ ਦੱਸਦੀ ਹੈ)

• 8 ਮਾਰਚ 1993: ਬਲਵਿੰਦਰ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਲੇ, ਜੋ ਝਬਾਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ, ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਝਬਾਲ ਥਾਣੇ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਐੱਸਐੱਚਓ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਏਐੱਸਆਈ ਬਿਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਕੋਈ ਉੱਘ-ਸੁੱਘ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
• ਨਵੰਬਰ 1994: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਿਰਪੱਖ ਜਾਂਚ ਲਈ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪਟੀਸ਼ਨ ਪਾਈ (ਰਿੱਟ ਨੰਬਰ 853/94); ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਵਾਈ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।
• 1994 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 1995: ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐੱਸਐੱਸਪੀ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਤੋਂ ਪਟੀਸ਼ਨ ਵਾਪਸ ਕਰਵਾਉਣ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਗੰਭੀਰ ਨਤੀਜੇ ਭੁਗਤਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ ਤਾਂ ਐੱਸਐੱਸਪੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਿਮੋਟ ਕਰ ਕੇ ਵਲਟੋਹਾ ਥਾਣੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਪੁਲਿਸ ਚੌਕੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਚ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰਖ਼ਾਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਬਿਮਾਰ ਪੈ ਗਏ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਮਿਲ ਗਈ, ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਫ਼ਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਧਮਕਾਇਆ।
• 28 ਜੁਲਾਈ 1995: ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ। ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਅਜੀਤ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਪਹਿਲੇ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਛਾਪਿਆ।
• 5 ਅਗਸਤ 1995: "ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਫ਼ਸਰ" ਸਾਂਝਾ ਖੰਡਨ ਜਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਡਿਊਟੀ ਵਿੱਚ ਕੁਤਾਹੀ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੌਖੀਆਂ ਤਾਇਨਾਤੀਆਂ ਲਈ ਸਿਆਸੀ ਵਾਕਫ਼ੀਆਂ ਵਰਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੜਤਾਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਿਮਾਰ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਘਰੋਂ ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਰ ਦਿਖਾਇਆ। ਕਿਤਾਬ ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਬਿਆਨ ਦੱਸ ਕੇ ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
• 1997 ਤੋਂ 1998: ਸਪੈਸ਼ਲ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ (ਐੱਸਪੀਓ) ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬਲਵਿੰਦਰ, ਜੋ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ ਨੂੰ ਬੋਲਦੇ ਸੁਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਲਵਿੰਦਰ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਬਲਵਿੰਦਰ ਕੇਸ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀਬੀਆਈ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸੱਦਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 2 ਮਾਰਚ 1998 ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਰਸਮੀ ਬਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਲਵਿੰਦਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਝਬਾਲ ਥਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੰਗੀ ਜਾ ਸਕੇ (ਸਫ਼ੇ 57 ਤੋਂ 58, 65)।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਜੁਲਾਈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ 1995 ਵਿੱਚ ਖਾਲੜਾ ਅਤੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਪੁਲਿਸ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਜਨਤਕ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਟਕਰਾਅ ਸਿਖਰ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ (ਸਫ਼ਾ 59)। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲਿਆ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਉੱਚ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੇ ਬਿਮਾਰ ਗਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।