
ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ
Amitabh Bachchan
ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਕਾਂਗਰਸੀ ਐੱਮਪੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ 1984 ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭੀੜਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਭੜਕਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਕਦੇ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਅਕਤੂਬਰ 1942 ਨੂੰ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜੋ ਦਸੰਬਰ 1984 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 1987 ਤੱਕ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਪੰਥ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਿਤਾਰਾ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਕੁਝ ਪੀੜਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਤਲ ਮਗਰੋਂ ਭੀੜਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਭੜਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਾਲੇ ਜਿਊਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਅੱਗੇ ਜੋ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਉਹ ਹਰ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਹੈ, ਕੋਈ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਇਨਕਾਰ
- 21 ਅਕਤੂਬਰ 2011: ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਵੰਬਰ 1984 ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਗਵਾਹ ਜਗਦੀਸ਼ ਕੌਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਾੜੇ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਨੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਬੱਚਨ ਨੂੰ ਬਾਂਹ ਉਠਾ ਕੇ ਦੋ ਵਾਰ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਲਾਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ।
- ਨਵੰਬਰ 2011: ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਹੈਰੀਟੇਜ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। 28 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਦ ਨਿਊਜ਼ ਮਿੰਟ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬੇਸਿਰ-ਪੈਰ, ਗ਼ੈਰ-ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰਾਨਾ ਅਤੇ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਕਿਹਾ, ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਹਿਰੂ-ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਬੰਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖ-ਵਿਰੋਧੀ ਨਾਅਰੇ ਲਾਉਂਦੀ ਭੀੜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ, ਇੱਕ ਬੇਹੂਦਾ ਝੂਠ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਦੀ ਫ਼ੋਟੋ ਵੀ ਨਾਲ ਲਾਈ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਸਨ।
- ਦਸੰਬਰ 2011: ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਸਿੱਖਸ ਫ਼ਾਰ ਜਸਟਿਸ ਨੂੰ ਹਲਫ਼ੀਆ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਕਿ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1984 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੱਚਨ ਨੂੰ ਏਮਜ਼ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇਹ ਚੀਕਦੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਭੀੜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਸਤਾਰਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਕਸਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਲਾਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਮਗਰੋਂ ਭੀੜ ਨੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੈਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ।
- 2011 ਤੋਂ ਬਾਅਦ: ਸਿੱਖਸ ਫ਼ਾਰ ਜਸਟਿਸ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਫ਼ੌਜਦਾਰੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ। 27 ਜਾਂ 28 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਅਤੇ ਦੋ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ 35 ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਉੱਤੇ ਸੰਮਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕਾਈ, ਅਤੇ ਸੰਮਨ ਪਹੁੰਚਣ ਮਗਰੋਂ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ 21 ਦਿਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਕਿ ਇਹ ਕੇਸ ਕਿਵੇਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ।
- 1 ਨਵੰਬਰ 2025: ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਨ ਹਾਲੇ ਵੀ ਦੋਸ਼-ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੈਣੀ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦੀ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਕਦੇ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਭਾਵੇਂ ਬੱਚਨ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਖ਼ਤ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬੇਕਸੂਰ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਗਾਇਕ ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਬੱਚਨ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾਉਣ ਉੱਤੇ ਛਿੜੇ ਵਿਵਾਦ ਮਗਰੋਂ ਕਹੀ।
ਮਾਮਲਾ ਕਿੱਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਅਤੇ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਵੱਲੋਂ ਛਾਪੇ ਗਏ ਗਵਾਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਇਰ ਦੀਵਾਨੀ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜਦਾਰੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ। ਬੱਚਨ ਦਾ ਇਨਕਾਰ ਰਿਕਾਰਡ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਲਈ ਵੇਖੇ ਗਏ ਸਰੋਤ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਭਾਰਤੀ ਕੋਰਟ ਜਾਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਕਦੇ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਤੰਦਾਂ ’ਤੇ ਵਾਪਸਇਸਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ
- "I watched Amitabh Bachchan raising his arm and shouting the slogan" on DoorDarshan: Jagdish Kaur, Sikh Siyasat News, 21 Oct 2011. sikhsiyasatnews.net
- Amitabh Bachchan writes to Sri Akal Takhat; After 27 years denies charges of instigating violence against Sikhs, Sikh Siyasat News, 1 Dec 2011. sikhsiyasatnews.net
- Eyewitness claims to saw Amitabh Bachchan instigating mobs to kill Sikhs, Sikh Siyasat News, 14 Dec 2011. sikhsiyasatnews.net
- US court summons Amitabh Bachchan over participation in Sikh genocide 1984, Sikh Siyasat News, 28 Oct 2014. sikhsiyasatnews.net
- When Amitabh Bachchan spoke about allegations against him in the 1984 anti-Sikh riots, The News Minute, 25 Feb 2015. thenewsminute.com
- Amitabh Bachchan still 'unexonerated' in 1984 anti-Sikh riots, says Akal Takht officiating Jathedar, The Tribune, 1 Nov 2025. tribuneindia.com
- Amitabh Bachchan (used for his birth date and Lok Sabha term, because no better source loaded), Wikipedia. en.wikipedia.org