ਲਾ ਵੀਆ ਕੈਂਪੇਸੀਨਾ
La Via Campesina
1993 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਲਹਿਰ, ਜਿਸ ਨੇ "ਖ਼ੁਰਾਕ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ" ਸ਼ਬਦ ਘੜਿਆ। ਨਵੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਉੱਤਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਇਹ ਕੀ ਹੈ: ਲਾ ਵੀਆ ਕੈਂਪੇਸੀਨਾ ("ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਰਾਹ") ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਖ਼ੁਰਾਕ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਲਹਿਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਾਈਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ 1993 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਅਤੇ ਇਹ 81 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 180 ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਮੈਂਬਰ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ 20 ਕਰੋੜ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਖ਼ੁਰਾਕ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ 2021 ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 81 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 182 ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ "ਖ਼ੁਰਾਕ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ" ਸ਼ਬਦ 1996 ਵਿੱਚ ਰੋਮ ਦੇ ਵਰਲਡ ਫ਼ੂਡ ਸਮਿਟ ਵਿੱਚ ਘੜਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਸ ਹੱਕ ਵਜੋਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪੱਖੋਂ ਸਹੀ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਤੰਦਰੁਸਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਖ਼ੁਰਾਕ ਮਿਲੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਤੇ ਖੇਤੀ ਦੇ ਸਿਸਟਮ ਆਪ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਣ। ਇਹ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੇ 17 ਸਾਲ ਚੱਲੀ ਉਸ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਤ 2018 ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਐਲਾਨਨਾਮੇ (ਯੂਐੱਨਡ੍ਰੌਪ) ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
ਇਸ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਪੱਖ: ਇਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਹੇਠ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਾਈਟ ਉੱਤੇ 2024 ਦਾ ਇੱਕ ਲੇਖ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਐੱਮ.ਡੀ. ਨੰਜੁੰਡਾਸਵਾਮੀ ਇਸ ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਰਨਾਟਕ ਸਟੇਟ ਫ਼ਾਰਮਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾਈ। ਜਿਹੜੇ ਪੰਨੇ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ, ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ ਕਿ ਉਹ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਜਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ ਆਪ ਇਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ: ਇਹ 2020 ਅਤੇ 2021 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ
- 19 ਨਵੰਬਰ 2021: ਜਿਸ ਦਿਨ ਭਾਰਤ ਨੇ ਤਿੰਨ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦਿਨ ਇਸ ਨੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚੇ ਨੂੰ ਵਧਾਈਆਂ ਭੇਜਣ ਅਤੇ ਹੈਸ਼ਟੈਗ #SaluteToIndiasFarmers ਹੇਠ ਇੱਕਜੁੱਟਤਾ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਕਿ ਇਹ "ਅੱਧੀ ਜਿੱਤੀ ਹੋਈ ਲੜਾਈ" ਹੈ।
- 26 ਨਵੰਬਰ 2021: "ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਮ!" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਨੇ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਲਾ ਵੀਆ ਕੈਂਪੇਸੀਨਾ, ਫ਼ੀਆਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਤੇ ਫ਼ਰੈਂਡਜ਼ ਆਫ਼ ਦ ਅਰਥ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਮੇਤ ਨੌਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਸਨ, ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ "ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਮਿਸਾਲ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ" ਕਿਹਾ। ਇਸ ਨੇ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 650 ਕਿਸਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ (ਐੱਮਐੱਸਪੀ) ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਾਰੰਟੀ, ਧਰਨਾਕਾਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕੇਸ ਵਾਪਸ ਲੈਣ, ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ੇ, ਲਖੀਮਪੁਰ ਖੀਰੀ ਦੇ ਕਤਲਾਂ ਲਈ ਇਨਸਾਫ਼, ਅਤੇ ਯੂਐੱਨਡ੍ਰੌਪ ਦੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਧਾਰਾ 16 ਦੇ, ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
- ਫ਼ਰਵਰੀ 2024: ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਦੂਜੇ ਮਾਰਚ ਬਾਰੇ ਇਸ ਦੀ ਸਾਈਟ ਉੱਤੇ ਛਪੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ ਇਸ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ, ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਉਹ ਧੜੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਗਠਜੋੜ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਵੱਖ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਾਪਸ ਲਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐੱਮਐੱਸਪੀ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਇਹ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ 2021 ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਓਪਰੇਟਿਵ ਸਕੱਤਰੇਤ ਨਵੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ ਹਰਾਰੇ ਤੋਂ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਬਾਨਯੋਲੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤੰਦਾਂ ’ਤੇ ਵਾਪਸਇਸਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ
- About La Via Campesina (International peasants' voice), La Via Campesina. viacampesina.org
- What is food sovereignty?, La Via Campesina. viacampesina.org
- Regions and members, La Via Campesina. viacampesina.org
- Annual Report: 2021, La Via Campesina. viacampesina.org
- #SaluteToIndiasFarmers: call for solidarity actions with India's farmers (20 Nov 2021), La Via Campesina. viacampesina.org
- Salute to India's Farmers! Global social movements issue solidarity as protest completes a year (26 Nov 2021), La Via Campesina. viacampesina.org
- Indian farmers are protesting again. Legal guarantee on Minimum Support Price is the key demand (Feb 2024), La Via Campesina. viacampesina.org