ਕੇਜੀਬੀ (ਸੋਵੀਅਤ ਰਾਜ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਮੇਟੀ)

ਇਹ ਕੀ ਹੈ: ਕੇਜੀਬੀ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀ ਸੀ, ਜੋ 13 ਮਾਰਚ 1954 ਨੂੰ ਬਣੀ ਅਤੇ 3 ਦਸੰਬਰ 1991 ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ)। ਇਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਕੰਮ, ਜਵਾਬੀ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਕੰਮ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਝੂਠੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਫੈਲਾਉਣ ਵਰਗੀਆਂ "ਸਰਗਰਮ ਚਾਲਾਂ" ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਯੂਰੀ ਆਂਦਰੋਪੋਵ 1967 ਤੋਂ 1982 ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਵਿਤਾਲੀ ਫ਼ੇਦੋਰਚੁਕ (ਮਈ ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 1982), ਵਿਕਟਰ ਚੇਬ੍ਰੀਕੋਵ (1982 ਤੋਂ 1988) ਅਤੇ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਕ੍ਰਿਊਚਕੋਵ (1988 ਤੋਂ 1991)।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਸਰੋਤ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਬਾਰੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਸਿਲੀ ਮਿਤਰੋਖ਼ਿਨ ਦੇ ਨੋਟਸ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੇਜੀਬੀ ਦਾ ਆਰਕਾਈਵਿਸਟ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਫ਼ਾਈਲਾਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਨਕਲ ਕੀਤੀਆਂ, 1992 ਵਿੱਚ ਇਹ ਨੋਟਸ ਲੈ ਕੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਭੱਜ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ਰ ਐਂਡਰਿਊ ਨੇ 1999 ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ। ਬਰਤਾਨਵੀ ਹੋਮ ਸੈਕਟਰੀ ਜੈਕ ਸਟ੍ਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ "ਸਿੱਧੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ" ਪਰ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਮਕਸਦਾਂ ਲਈ ਇਹ "ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਕੀਮਤ" ਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਅਸਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ)।

ਨੋਟਸ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਐਂਡਰਿਊ ਅਤੇ ਮਿਤਰੋਖ਼ਿਨ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੇਜੀਬੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ 1972 ਵਿੱਚ 3,789 ਅਤੇ 1975 ਵਿੱਚ 5,510 ਲੇਖ ਛਪਵਾਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ। 1981 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਕੌਂਟੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਜਾਅਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਪੈਸਾ ਦਰਜ ਸੀ ਜੋ ਆਈਐੱਸਆਈ ਆਜ਼ਾਦ ਮੁਲਕ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਿੱਖ ਖਾੜਕੂਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਨਵੰਬਰ 1982 ਵਿੱਚ ਆਂਦਰੋਪੋਵ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੋਰ ਘੜਨ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਗੜਬੜਾਂ ਭੜਕਾਉਣ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਆਈਐੱਸਆਈ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸਨ। ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਸੰਡੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਮੁਤਾਬਕ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਜਾਅਲੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਜੋ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਿੱਖ ਵੱਖਵਾਦ ਦੇ ਵਾਧੇ ਪਿੱਛੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੀ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਭੇਜਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੀਆਈਏ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਬਾਰੇ ਸੋਵੀਅਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਸੀ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1954: ਕੇਜੀਬੀ ਬਣੀ।
• ਪਤਝੜ 1981: ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਕੌਂਟੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
• ਨਵੰਬਰ 1982: ਆਂਦਰੋਪੋਵ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਾਅਲਸਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
• 1991: ਕੇਜੀਬੀ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
• 1992: ਮਿਤਰੋਖ਼ਿਨ ਬਰਤਾਨੀਆ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਕੇਜੀਬੀ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਬਾਰੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸੋਚ ਘੜੀ, ਵਿਵਾਦਤ ਹੈ: ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਿੰਘਵੀ ਨੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਬਾਰੇ ਮਿਤਰੋਖ਼ਿਨ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ "ਨਿਰੀ ਸਨਸਨੀਖ਼ੇਜ਼ੀ" ਕਿਹਾ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ)।