ਜਥੇਬੰਦੀ
ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ (ਬਸਪਾ)
ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਜੋ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1984 ਨੂੰ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਬਣਾਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਮਦਾਸੀਆ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਨੌਂ ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ 1996 ਵਿੱਚ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜਿੱਤਿਆ।
ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ (ਬਸਪਾ) ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਡਾ. ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੀ ਜਨਮ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ, 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 1984 ਨੂੰ ਬਣਾਈ। ਇਹ ਬਹੁਜਨਾਂ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪੱਛੜੇ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ। ਇਹ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀ: 1971 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ, ਜੋ 1978 ਵਿੱਚ ਬਾਮਸੇਫ਼ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ 1981 ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਦਲਿਤ ਸ਼ੋਸ਼ਿਤ ਸਮਾਜ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਮਿਤੀ (ਡੀਐੱਸ-4)।
ਇਸ ਦਾ ਪੰਥ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਇਸ ਦੇ ਬਾਨੀ ਰਾਹੀਂ ਹੈ। ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦਾ ਜਨਮ 1934 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰੋਪੜ ਨੇੜੇ ਰਾਮਦਾਸੀਆ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਕਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ “ਵਧੇਰੇ ਬਰਾਬਰੀ ਵਾਲੀ” ਸੀ।
ਇਸ ਦੇ ਆਗੂ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ
- ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਬਾਨੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਾਰਸ ਐਲਾਨਿਆ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। 2002 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ 14 ਅਕਤੂਬਰ 2006 ਨੂੰ, ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੇ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਦੀ 50ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਉੱਤੇ, ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਪਣਾਉਣਗੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 9 ਅਕਤੂਬਰ 2006 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
- ਮਾਇਆਵਤੀ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਦਰਜ। ਉਹ ਚਾਰ ਵਾਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ ਹਨ: ਜੂਨ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ 1995, ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ 1997, ਮਈ 2002 ਤੋਂ ਅਗਸਤ 2003, ਅਤੇ ਮਈ 2007 ਤੋਂ ਮਾਰਚ 2012।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ
- ਫ਼ਰਵਰੀ 1992: ਬਸਪਾ ਨੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਈਕਾਟ ਦਾ ਸੱਦਾ ਖਾੜਕੂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਆਗੂ ਦੂਰ ਰਹੇ। ਵੋਟਿੰਗ ਦੀ ਦਰ 21.6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਹੀ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 87 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬਸਪਾ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਬਣੀ (ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ)। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਇਸ ਦਾ ਵੋਟ ਹਿੱਸਾ 16.32 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
- ਮਈ 1996: ਬਸਪਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 13 ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਸੀਟ ਤੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ।
- 2022: ਇਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ 20 ਸੀਟਾਂ ਉੱਤੇ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਿੱਤੀ, 1.77 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ।
ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਬਸਪਾ ਕੋਲ ਲੋਕ ਸਭਾ ਜਾਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੀਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੋਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸੀਟਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੈ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ)। ਬਹੁਜਨ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਪਾਰਟੀ, ਤਾਮਿਲ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਪਾਰਟੀ, ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 2024 ਵਿੱਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ; ਇਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੰਨਾ ਹੈ।
ਸਰੋਤ
- Bahujan Samaj Party, Wikipedia (used for the founding, the Punjab results, Mayawati’s terms and the present seats). en.wikipedia.org
- Kanshi Ram, Wikipedia (used for his birth, family, BAMCEF, DS4, succession, Buddhism and death). en.wikipedia.org
- Democracy ushered in despite low turnout (8 January 2017), The Tribune. tribuneindia.com