ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ 1996 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਜਿੱਤੇ

ਕੌਣ: ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ (1934 ਤੋਂ 2006), ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ (ਬਸਪਾ) ਦੇ ਬਾਨੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰੋਪੜ ਨੇੜੇ ਚਮਾਰ ਜਾਤ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਮਦਾਸੀਆ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ; ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਮਾਰ ਜਾਤ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਕੀ ਹੋਇਆ: 1996 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮਈ 1996 ਤੋਂ 11ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ। ਉਹ 1991 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਟਾਵਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਸੀਟ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। 1996 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 13 ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਠ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ, ਤਿੰਨ ਬਸਪਾ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦੋ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ।

ਇਸ ਸੀਟ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਲੰਮਾ ਸੀ। ਆਊਟਲੁੱਕ ਅਤੇ ਦ ਕੁਇੰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ 1957 ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਡਿਫ਼ੈਂਸ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ, ਜਦਕਿ ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ 1960 ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਦੀ ਐਕਸਪਲੋਸਿਵਜ਼ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਲੈਬੋਰੇਟਰੀ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ। ਆਊਟਲੁੱਕ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1965 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡੀ ਅਤੇ ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੁਤਾਬਕ 1964 ਵਿੱਚ। ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੌਕਰੀ ਉਦੋਂ ਛੱਡੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਬੇਡਕਰ ਜਯੰਤੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਕੱਢੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਲਿਤ, ਪੱਛੜੇ ਅਤੇ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਜਥੇਬੰਦੀ ਬਣਾਈ ਜੋ ਬਾਮਸੇਫ਼ ਬਣੀ, 1981 ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਸ਼ੋਸ਼ਿਤ ਸਮਾਜ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਮਿਤੀ (ਡੀਐੱਸ-4) ਬਣਾਈ ਅਤੇ 1984 ਵਿੱਚ ਬਸਪਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

ਕਿੱਥੇ: ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟ।

ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਸਪਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਫ਼ਰਵਰੀ 1992 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਿਸ ਪਈ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਵਾਲੇ ਆਗੂ ਅਤੇ ਖਾੜਕੂ ਧੜੇ ਦੂਰ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਬਸਪਾ ਨੇ ਨੌਂ ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ। ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੀ 1996 ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬਾਨੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਸੂਬੇ ਤੋਂ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀਟ ਤੋਂ, ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ 9 ਅਕਤੂਬਰ 2006 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਵਾਰਿਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ) ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਰਸੀ ਉੱਤੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕੀਤਾ।