ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ, 2020 ਅਤੇ 2022
Attacks on Kabul gurdwaras, 2020 and 2022
25 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹਰ ਰਾਏ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਧਾਵਾ ਬੋਲ ਕੇ 25 ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਰਤੇ ਪਰਵਾਨ ਉੱਤੇ 18 ਜੂਨ 2022 ਨੂੰ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ। ਦੋਵਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਨੇ ਲਈ।
ਕੌਣ: ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਧਾਲੂ; ਦੋ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀ ਹਮਲਾਵਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੋਵੇਂ ਵਾਰ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਨੇ ਲਈ; ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ (2020) ਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਬਲ (2022), ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕੀਤਾ।
ਕੀ ਹੋਇਆ: 25 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਲਗਭਗ ਸਾਢੇ ਸੱਤ ਵਜੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਵਰਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹਰ ਰਾਏ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ, ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਹੋਰ ਹਮਲਾਵਰ ਪਿੱਛੇ ਆਏ ਅਤੇ ਕਮਰੇ-ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ। ਇਹ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਲਗਭਗ ਛੇ ਘੰਟੇ ਚੱਲੀ। ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਸਮੇਤ 25 ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅੱਠ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ। ਅਫ਼ਗਾਨ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਅੰਦਰੋਂ ਲਗਭਗ 80 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਜਲੂਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ। ਹਮਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਨੇ ਲਈ, ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਰਕਾਰੀ ਸੂਤਰਾਂ ਨੇ ਹੱਕਾਨੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ। ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰਡ ਮਹਿਰਮ ਅਲੀ ਵੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਜੀਆਂ ਤੱਕ ਦੀ ਜਾਨ ਗਈ।
18 ਜੂਨ 2022 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਲਗਭਗ 6 ਵਜੇ, ਜਦੋਂ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲਈ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਰਤੇ ਪਰਵਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬੰਦੂਕਧਾਰੀਆਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗ੍ਰੇਨੇਡ ਸੁੱਟਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੇਟ ਦੇ ਕੋਲ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ। ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਬਲਾਂ ਨੇ ਕਈ ਘੰਟੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਸਫੋਟਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇੱਕ ਗੱਡੀ ਇਮਾਰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰੋਕ ਲਈ ਗਈ। ਦੋ ਜਣਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਾਲਿਬਾਨ ਲੜਾਕਾ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ। ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਨੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਦਾ ਬਦਲਾ ਹੈ।
ਕਿੱਥੇ: ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹਰ ਰਾਏ ਸਾਹਿਬ (ਸ਼ੋਰ ਬਾਜ਼ਾਰ) ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕਰਤੇ ਪਰਵਾਨ, ਦੋਵੇਂ ਕਾਬੁਲ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ।
ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਮਾਰਚ 2020 ਦਾ ਹਮਲਾ 2018 ਵਿੱਚ ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਦੇ ਉਸ ਆਤਮਘਾਤੀ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੇਟ ਨੇ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਹਮਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਛੋਟੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਉੱਤੇ ਹੋਇਆ: ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਲਗਭਗ 70 ਤੋਂ 80 ਪਰਿਵਾਰ, ਕਰੀਬ 700 ਲੋਕ, ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਸਨ। ਹਰ ਰਾਏ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਨੇੜਲਾ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਜਥੇ ਖ਼ਾਸ ਵੀਜ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਲੱਗੇ: ਪਹਿਲੇ 11 ਜੁਲਾਈ 2020 ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਹੋਰ 176 ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ।
ਤੰਦਾਂ ’ਤੇ ਵਾਪਸਟਾਈਮਲਾਈਨ ’ਤੇ ਪੜ੍ਹੋਇਸਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ
- Gunmen attack Sikh religious complex in Kabul, interior ministry says (25 Mar 2020), Al Jazeera. aljazeera.com
- Solidarity with Sikhs in Afghanistan after massacre (26 Mar 2020), Al Jazeera. aljazeera.com
- 25 killed in suicide bombing at Kabul gurdwara, IS owns it (March 2020), The Tribune. tribuneindia.com
- Facing Islamic State, last embattled Sikhs, Hindus leave Afghanistan (2020), The Tribune. tribuneindia.com
- Islamic State claims responsibility for Kabul gurudwara attack (19 Jun 2022), The Week. theweek.in
- Terrorists attack gurdwara in Kabul (18 Jun 2022), The Tribune. tribuneindia.com
- Afghan Sikhs, Hindus among 104 airlifted; scriptures brought back (10 Dec 2021), The Tribune. tribuneindia.com
- Afghanistan's last Sikhs in a dilemma: To stay or leave (20 Jan 2022), Al Jazeera. aljazeera.com