ਅਕਾਲੀ ਦਲ-ਬੀਜੇਪੀ ਗੱਠਜੋੜ, ਬਾਦਲ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ
SAD-BJP alliance; Badal becomes CM
ਪੰਥਕ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਹਿੰਦੂਤਵ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ
ਕੌਣ: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ; ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ, ਜਿਸਦੇ ਆਗੂ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਬਾਦਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ, ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਭੱਠਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਕੀ ਹੋਇਆ: 1996 ਵਿੱਚ ਮੋਗਾ ਵਿਖੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ 75ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮੌਕੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸਨੇ ਨਰਮ ਰੁਖ਼ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਏਜੰਡਾ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਲੈ ਗਈ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਅਦ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੋਗਾ ਦੇ ਮਤੇ ਨੂੰ "ਪੰਥ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ" ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ ਕਿ ਪਾਰਟੀ "ਪੰਜਾਬੀ ਦਲ" ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸਨੇ 1996 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਬੀਜੇਪੀ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਕਰ ਲਿਆ। 7 ਫ਼ਰਵਰੀ 1997 ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਠਜੋੜ ਨੇ 117 ਵਿੱਚੋਂ 93 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ: ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ 75 ਅਤੇ ਬੀਜੇਪੀ ਨੇ 18। ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ 14 ਸੀਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਵੋਟ ਫ਼ੀਸਦੀ 68.73 ਰਹੀ, ਜਦਕਿ 1992 ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਗਭਗ 24 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਾਦਲ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਅਤੇ ਇਹ ਸਰਕਾਰ 2002 ਤੱਕ ਚੱਲੀ।
ਕਿੱਥੇ: ਪੰਜਾਬ; ਮੋਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਨੀਤੀ ਤੈਅ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਜਿੱਥੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਗੱਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਬੀਜੇਪੀ ਨੂੰ "ਅਣਕਿਆਸਿਆ ਭਾਈਵਾਲ" ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਦਲ ਦੀ ਵਾਜਪਾਈ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਨੇ ਗੱਠਜੋੜ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਖ਼ਬਾਰ "ਮਿਲੀਟੈਂਸੀ" ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਖਾੜਕੂ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਸਾਲ, ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਸਰਕਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਪੰਥ ਲਈ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਮੋੜ ਸੀ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਕਾਹਦੇ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਭਰੀ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੋਟਾਂ ਮੰਗ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਸੱਤਾ ਸਾਂਝੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਇਸ ਭਾਈਵਾਲੀ ਬਾਰੇ ਸ਼ੰਕੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਵੀ ਉੱਠੇ। ਮਾਰਚ 2003 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ ਨੇ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵੋਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਜੇਪੀ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ "ਸਾਡੇ ਬੀਜੇਪੀ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਉੱਤੇ ਯਕੀਨਨ ਸਵਾਲੀਆ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ", ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ "ਹਿੰਦੂਤਵ" ਦਾ ਵਧਣਾ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਠਜੋੜ 26 ਸਤੰਬਰ 2020 ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਤੰਦਾਂ ’ਤੇ ਵਾਪਸਟਾਈਮਲਾਈਨ ’ਤੇ ਪੜ੍ਹੋਇਸਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ
- Colossus of Punjab politics (Parkash Singh Badal), The Tribune. tribuneindia.com
- Akali Dal: 1920 onwards, The Tribune. tribuneindia.com
- 1997 Punjab Legislative Assembly election, Wikipedia. en.wikipedia.org
- Shiromani Akali Dal, Wikipedia. en.wikipedia.org
- Akali Dal's Moga resolution and its alliance with the BJP (The Tribune, 12 March 2003), The Tribune. tribuneindia.com
- Punjab Assembly Election Results 1997 (party-wise seats), elections.in. elections.in