ਪੁਲ ਬੰਗਸ਼ ਕਤਲੇਆਮ

ਕੌਣ: ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੁਲ ਬੰਗਸ਼ ਦੇ ਬਾਹਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਤਿੰਨ ਸਿੱਖ: ਠਾਕੁਰ ਸਿੰਘ, ਬਾਦਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ। ਸੀਬੀਆਈ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ ਜਗਦੀਸ਼ ਟਾਈਟਲਰ ਨੇ ਭੀੜ ਨੂੰ ਉਕਸਾਇਆ। ਟਾਈਟਲਰ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ।

ਕੀ ਹੋਇਆ: 1 ਨਵੰਬਰ 1984 ਨੂੰ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੁਲ ਬੰਗਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਿੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਬਾਦਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਲਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਜੋ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ਸੀ: ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਭੀੜ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਟਾਈਟਲਰ ਭੀੜ ਨੂੰ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾੜਨ ਲਈ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਗਵਾਹ ਮੁਤਾਬਕ ਟਾਈਟਲਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਚਿੱਟੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਰਿਆ ਅਤੇ ਭੀੜ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ।

ਕਿੱਥੇ: ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੁਲ ਬੰਗਸ਼, ਆਜ਼ਾਦ ਮਾਰਕੀਟ, ਉੱਤਰੀ ਦਿੱਲੀ।

ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: 1984 ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿਵਾਉਣ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀਆਂ ਚੱਲੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਹੈ। ਨਾਨਾਵਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਟਾਈਟਲਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਬੂਤ ਮਿਲੇ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸੰਭਵ ਹੈ ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਵਟਾਇਆ। ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2007 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ 2009 ਵਿੱਚ ਕਲੀਨ ਚਿੱਟ ਦੇ ਦਿੱਤੀ; ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕੋਰਟ ਨੇ ਹੋਰ ਜਾਂਚ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਸਤ 2014 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਇਲ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇੱਕ ਮੁਲਜ਼ਮ ਸੁਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਉਰਫ਼ ਪਨੇਵਾਲਾ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਕਿ ਉਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੇਸ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਟਾਈਟਲਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਟਕਦੀ ਰਹੀ। ਲਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੀ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟ ਪਟੀਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 4 ਦਸੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਸੀਬੀਆਈ ਦੀ ਤੀਜੀ ਕਲੋਜ਼ਰ ਰਿਪੋਰਟ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

2023 ਵਿੱਚ ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਟਾਈਟਲਰ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭੀੜ ਨੂੰ "ਉਕਸਾਇਆ, ਸ਼ਹਿ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਭੜਕਾਇਆ", ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਨਲ ਕੋਡ ਦੀਆਂ ਭੀੜ ਬਣ ਕੇ ਹਿੰਸਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਤਲ ਲਈ ਉਕਸਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਹੇਠ। 30 ਅਗਸਤ 2024 ਨੂੰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਜੱਜ ਰਾਕੇਸ਼ ਸਿਆਲ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਤੈਅ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ; 13 ਸਤੰਬਰ 2024 ਨੂੰ ਰਾਊਜ਼ ਐਵੇਨਿਊ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਟਾਈਟਲਰ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ। ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਤੈਅ ਕਰਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਉਸ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਲਈ 29 ਨਵੰਬਰ 2024 ਦੀ ਤਰੀਕ ਰੱਖੀ। ਮਿਲਦੀਆਂ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੋਈ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ।