ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ ਦਾ ਕਤਲ

ਕੌਣ: ਮ੍ਰਿਤਕ: ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ: ਵੱਡਾ ਹਿੰਦੂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਮਾਲਕ, ਹਿੰਦ ਸਮਾਚਾਰ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ (ਇਹ ਗਰੁੱਪ ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ, ਹਿੰਦ ਸਮਾਚਾਰ ਅਤੇ ਜਗ ਬਾਣੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ)। ਕਾਤਲ: ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਉੱਤੇ ਆਏ ਬੰਦੇ। ਇੰਡੀਆ ਟੁਡੇ (30 ਸਤੰਬਰ 1981) ਮੁਤਾਬਕ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਡਰਾਈਵਰ ਨਛੱਤਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦੋ ਫ਼ਰਾਰ ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ: ਦਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਛੱਤਰ ਸਿੰਘ ਰੋਡੇ, ਦਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਰੋਡੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨੇ ਮੁਲਜ਼ਮ। ਸਾਡੇ ਖੋਲ੍ਹੇ ਕਿਸੇ ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਦਮੇ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ। ਏਸ਼ੀਆ ਵਾਚ ਮੁਤਾਬਕ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਕੀ ਹੋਇਆ: 9 ਸਤੰਬਰ 1981 ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੇੜੇ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇੰਡੀਆ ਟੁਡੇ ਮੁਤਾਬਕ 1981 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਦੇਸ਼-ਵਿਰੋਧੀ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ “ਗ਼ੱਦਾਰਾਂ” ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਏਸ਼ੀਆ ਵਾਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੂ ਪੰਜਾਬੀ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਹਿੰਮ, ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹਿੰਦੀ ਲਿਖਵਾਉਣ, ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੜੱਤਣ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਇੰਡੀਆ ਟੁਡੇ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਸ਼ਾਮ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਚਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਬਾਹਰ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰ ਉੱਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਉਤਰ ਕੇ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜਿਓਂ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਗਏ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਆਲੋਚਕ ਸਨ, ਅਤੇ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਏਸ਼ੀਆ ਵਾਚ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਇਸ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਦੇ ਬਹੁਤ ਆਲੋਚਕ ਸਨ।

ਕਿੱਥੇ: ਲੁਧਿਆਣਾ ਨੇੜੇ, ਪੰਜਾਬ, ਪੀਟੀਆਈ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਾਚ ਮੁਤਾਬਕ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਮਾਲਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਇਸ ਕਤਲ ਕਰਕੇ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਹੋਈ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੇ ਵਾਰੰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ; ਏਸ਼ੀਆ ਵਾਚ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਸੇ ਸ਼ੱਕ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ। 14 ਅਕਤੂਬਰ 1981 ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ (ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ)। ਦ ਕੈਰਾਵੈਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਫਸਾਉਣਾ “ਇੱਕ ਗ਼ਲਤੀ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰਮਨਪਿਆਰਤਾ ਹੀ ਵਧੀ”, ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਾਚ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰਮਨਪਿਆਰਤਾ ਵਧਾਈ ਅਤੇ 1981 ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤੱਕ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਆਗੂ ਸਨ।

ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਅਤੇ ਰਿਹਾਈ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ:

• ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਨੇ 20 ਸਤੰਬਰ 1981 ਨੂੰ ਮਹਿਤਾ ਚੌਕ ਵਿਖੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅੱਗੇ "ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੇਣੀ" ਸੀ।
• ਦ ਕੈਰਾਵੈਨ ਮੁਤਾਬਕ ਜਲੂਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਝੜਪ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾ ਕੇ 12 ਜਣੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ 16 ਸਿੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਆਲ ਅਬਾਊਟ ਸਿੱਖਸ, ਦਿਲਗੀਰ ਅਤੇ ਸੇਖੋਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ, 12 ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਸਰੋਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ 22।
• ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
• ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 25 ਤੋਂ 26 ਦਿਨ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਮਗਰੋਂ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਏਸ਼ੀਆ ਵਾਚ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੇਣ ਤੋਂ 25 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ 14 ਅਕਤੂਬਰ 1981 ਦੱਸਦਾ ਹੈ; ਦ ਕੈਰਾਵੈਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ 26 ਦਿਨ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੁਝ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ।