ਬਾਬਾ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਬਰੀ

ਕੌਣ: ਬਾਬਾ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ, ਸੰਤ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਕੱਦਮਾ ਝੱਲਣ ਵਾਲੇ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਪੈਰੋਕਾਰ: ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ 64 ਮੁਲਜ਼ਮ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਫ਼ਿਊਜੀ ਬੋਰਡ ਦੀ 1997 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ 62। ਵਿਸਾਖੀ 1978 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਅਖੰਡ ਕੀਰਤਨੀ ਜਥੇ ਦੇ ਮਾਰਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਫ਼ੌਜਾ ਸਿੰਘ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੀ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਮਾਰਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ।

ਕੀ ਹੋਇਆ: 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1978 ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜਲੂਸ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਸਮਾਗਮ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਗਾਰਡਾਂ ਨੇ ਮਾਰਚ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 13 ਨੂੰ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 78 ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕੀਤਾ। ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਫ਼ੌਜਾ ਸਿੰਘ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗਾਰਡ ਹੱਥੋਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ। ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰੇ ਸਰੋਤ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ: ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਬੋਰਡ 13 ਸਿੱਖ ਅਤੇ 2 ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਮਰੇ ਗਿਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 17 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਸਿੱਖ ਸਨ। ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਮੁਕੱਦਮਾ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਚੱਲਿਆ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਪੈਣ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, 4 ਜਨਵਰੀ 1980 ਨੂੰ, ਕਰਨਾਲ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨ ਜੱਜ ਨੇ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਕੋਰਟ ਨੇ ਮੰਨ ਲਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ।

ਕਿੱਥੇ: ਕਤਲ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਏ। ਫ਼ੈਸਲਾ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕਰਨਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।

ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਬਰੀ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸੰਤ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੁੜੱਤਣ ਭਰ ਗਈ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰੈੱਸ ਨੇ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਿਆ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਕਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਬਰਖ਼ਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1978 ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੰਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਨਾਤੇ ਤੋੜਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਗਸਤ 1978 ਵਿੱਚ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਬਣਿਆ ਸੀ।

ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ 1980 ਵਿੱਚ, ਬਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਬਣੇ।