ਏਸ਼ੀਆਈ-ਵਿਰੋਧੀ ਭੀੜ ਨੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੇ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਜਪਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ

ਕੌਣ: ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੈਨਰੀ ਸਾਂਗ ਮੁਤਾਬਕ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਐਕਸਕਲੂਜ਼ਨ ਲੀਗ, ਜੋ ਅਗਸਤ 1907 ਵਿੱਚ ਵੈਨਕੂਵਰ ਟਰੇਡਜ਼ ਐਂਡ ਲੇਬਰ ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ। ਇਸ ਦੀ 12 ਅਗਸਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ 400 ਗੋਰੇ ਬੰਦੇ ਆਏ, ਅਤੇ ਮੇਅਰ ਅਤੇ ਕਈ ਕੌਂਸਲਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਨੀ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਹਮਲੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਲੋਕ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਜਪਾਨੀ ਵਸਨੀਕ ਸਨ, ਪਰ ਲੀਗ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਉੱਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਪਰਵਾਸ ਸੀ: ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਕਤੂਬਰ 1907 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 11,440 ਨਵੇਂ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 2,049 ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਹੈਰੀਟੇਜ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਕੈਨੇਡਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੈਲਿੰਗਹੈਮ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹਿੰਸਾ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਈ ਗਈ।

ਕੀ ਹੋਇਆ: ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ 7 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭੀੜ ਕੈਂਬੀ ਸਟਰੀਟ ਗਰਾਊਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਅਤੇ "ਸਾਡੇ ਲਈ ਗੋਰਾ ਕੈਨੇਡਾ" ਲਿਖੇ ਬੈਨਰ ਲੈ ਕੇ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਈ। ਸਾਂਗ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਉੱਤੇ ਭੀੜ 25,000 ਤੋਂ 30,000 ਦੱਸਦਾ ਹੈ; ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਥਿੰਕਿੰਗ ਕੰਸੋਰਟੀਅਮ (ਟੀਸੀ2) ਮੁਤਾਬਕ ਹਮਲਾਵਰ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 9,000 ਸਨ। ਰਾਤ ਲਗਭਗ 9 ਵਜੇ ਭੀੜ ਚਾਈਨਾਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਈ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਪਾਵਲ ਸਟਰੀਟ, ਜਪਾਨੀ ਇਲਾਕੇ, ਵੱਲ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਇੱਟਾਂ, ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਂਗ ਮੁਤਾਬਕ ਡਿਊਟੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲਗਭਗ ਦੋ ਦਰਜਨ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਫ਼ਾਇਰ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਭੀੜ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕੇ।

ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 19 ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਗਿਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਂਗ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ। ਸੋਮਵਾਰ ਸਵੇਰ ਤੱਕ ਹਿੰਸਾ ਠੰਢੀ ਪੈ ਗਈ; ਫਿਰ ਚੀਨੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਤੱਕ ਆਮ ਹੜਤਾਲ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਓਟਵਾ ਨੇ ਉਦੋਂ ਲੇਬਰ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਮਨਿਸਟਰ ਵਿਲੀਅਮ ਲਾਇਨ ਮੈਕੈਂਜ਼ੀ ਕਿੰਗ ਨੂੰ ਰਾਇਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ; ਟੀਸੀ2 ਮੁਤਾਬਕ ਚੀਨੀ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ 26,000 ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਜਪਾਨੀ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ 9,000 ਡਾਲਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਸਾਂਗ ਲਗਭਗ 27,000 ਡਾਲਰ ਅਤੇ 9,000 ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਭੀੜਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਸਾਂਗ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਕਿੱਥੇ: ਵੈਨਕੂਵਰ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ, ਕੈਂਬੀ ਸਟਰੀਟ ਗਰਾਊਂਡਜ਼ ਤੋਂ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਤੱਕ, ਫਿਰ ਚਾਈਨਾਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਾਵਲ ਸਟਰੀਟ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ।

ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਇਹ ਉਸ ਸਾਲ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੋਟ ਦਾ ਹੱਕ ਖੁੱਸ ਗਿਆ। ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਹੈਰੀਟੇਜ ਮੁਤਾਬਕ ਮਾਰਚ 1907 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੂਲ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਐਂਗਲੋ-ਸੈਕਸਨ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਵੋਟ ਦੇ ਹੱਕ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਿੱਲ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਮਿਊਂਸਪੈਲਿਟੀ ਇਨਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੀ ਵੋਟ ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਫ਼ੈਡਰਲ ਵੋਟ ਤੋਂ ਵੀ ਵਾਂਝਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੱਖ ਹੈਰੀਟੇਜ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਕੈਨੇਡਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੇ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਪੀਅਰ 21, ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਨਿਯਮ ਸਤੰਬਰ 1907 ਦੀ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਏਸ਼ੀਆਈ-ਵਿਰੋਧੀ ਜਜ਼ਬਾਤ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ। ਇਹ ਹੁਕਮ 8 ਜਨਵਰੀ 1908 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਵੈਸਟ ਸੈਕਿੰਡ ਐਵੇਨਿਊ ਦਾ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ।