ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਪਹੁੰਚਣਾ ਅਤੇ ਸਮਾਣੇ ਦੀ ਜਿੱਤ

ਕੌਣ: ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ, ਸਾਬਕਾ ਸਾਧੂ ਮਾਧੋ ਦਾਸ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਪੰਜ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਤ ਨਾਂਦੇੜ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ; ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਝੰਡੇ ਹੇਠ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਿੱਖ; ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਾਲਾ ਕਸਬਾ ਸਮਾਣਾ।

ਕੀ ਹੋਇਆ: ਨਾਂਦੇੜ ਵਿੱਚ 3 ਸਤੰਬਰ 1708 ਨੂੰ ਬੰਦਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਬੰਦਾ (ਗ਼ੁਲਾਮ) ਆਖਿਆ, ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਪ੍ਰਣ ਲਏ ਅਤੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਧਾਰਿਆ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਗਾਰਾ, ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਤੀਰ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਥੀਆਂ, ਬਿਨੋਦ ਸਿੰਘ, ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ, ਬਾਜ ਸਿੰਘ, ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਮੁਗ਼ਲ ਫ਼ੌਜਦਾਰ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਸਿੱਖ ਉਸ ਦੇ ਝੰਡੇ ਹੇਠ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਲੱਗੇ, ਅਤੇ ਫੂਲਕੀਆਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵਡੇਰੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਤਿਲੋਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਮਦਦ ਦਿੱਤੀ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ 4,000 ਤੋਂ 5,000 ਘੋੜਸਵਾਰ ਅਤੇ 7,000 ਤੋਂ 8,000 ਪੈਦਲ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਰਲੇ ਸਨ।

26 ਨਵੰਬਰ 1709 ਨੂੰ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਮਾਣੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੀਸ ਵੱਢਣ ਵਾਲੇ ਜਲਾਦ ਜਲਾਲ-ਉਦ-ਦੀਨ ਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਜੱਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਹਿੰਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸੀਸ ਵੱਢਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਘੁੜਾਮ, ਠਸਕਾ, ਸ਼ਾਹਬਾਦ ਅਤੇ ਮੁਸਤਫ਼ਾਬਾਦ ਲਏ, ਅਤੇ ਕਪੂਰੀ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਫ਼ੌਜਦਾਰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਤਾਉਣ ਕਰਕੇ ਬਦਨਾਮ ਸੀ। ਅਗਲਾ ਨੰਬਰ ਸਢੌਰੇ ਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਹਾਕਮ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਤ ਸੱਯਦ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਭੰਗਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਵਲ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਇਸ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਕਿ ਸਰਹਿੰਦ ਵੱਲ ਵਧਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋਆਬੇ ਅਤੇ ਮਾਝੇ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਆ ਰਲਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਸਕੇ।

ਕਿੱਥੇ: ਸਮਾਣਾ, ਪਟਿਆਲੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਕਸਬਾ। ਇਸੇ ਇਲਾਕੇ ਨੇ ਕਦੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ: ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਹੀ ਸਿਪਾਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਸੂਫ਼ੀ ਰੁਝਾਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਮੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖ਼ਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਗੜ੍ਹੀ ਨਜ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ।

ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਸਮਾਣਾ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਕਸਬਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਉਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ 14 ਮਈ 1710 ਨੂੰ ਸਰਹਿੰਦ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ, ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਲਸੇ ਲਈ ਇਲਾਕਾ ਖੋਹਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਦੱਸੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਾ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਕਸਬੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਕਪੂਰੀ ਅਤੇ ਸਢੌਰਾ, ਹਿੰਦੂਆਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਤ ਉੱਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਦਾਰ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਉਸ ਨਾਲ ਆ ਰਲੇ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਹਮਲੇ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ 26 ਨਵੰਬਰ 1709 ਦੱਸਦਾ ਹੈ; ਕੁਝ ਬਿਰਤਾਂਤ 28 ਨਵੰਬਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।