ਵਸੰਤ ਸਾਠੇ

ਵਸੰਤ ਸਾਠੇ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ 1925 ਤੋਂ 2011) ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਕਾਂਗਰਸੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ, ਅਕੋਲਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਰਧਾ ਤੋਂ ਮੈਂਬਰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ, ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ। ਦ ਹਿਤਵਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਉਸ ਦੇ ਮਹਿਕਮੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਣਾਉਂਦੀ ਹੈ: 1980 ਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ, 1982 ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਖਾਦਾਂ, 1985 ਵਿੱਚ ਸਟੀਲ, ਖਾਣਾਂ ਅਤੇ ਕੋਲਾ, 1986 ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਅਤੇ 1988 ਤੋਂ 1989 ਤੱਕ ਸੰਚਾਰ।

ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਬਾਰੇ ਨਾਨਾਵਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ 1 ਨਵੰਬਰ 1984 ਨੂੰ ਭੀੜ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਦੋਸ਼: ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਸਟਾਫ਼ ਕੁਆਰਟਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਿਨ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਆਗੂ ਕਮਲ ਨਾਥ ਤੇ ਵਸੰਤ ਸਾਠੇ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਗਏ। ਉਸ ਦਾ ਬਿਆਨ ਸੀ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਮਲ ਨਾਥ ਭੀੜ ਨੂੰ ਉਕਸਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ। ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ, ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਦੇ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਮੋਨੀਸ਼ ਸੰਜੇ ਸੂਰੀ ਨੇ ਵੀ ਸਾਠੇ ਨੂੰ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ।

ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਬ: ਸਾਠੇ ਨੇ ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 1 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਸਵੇਰੇ 11 ਵਜੇ ਉਹ ਤੀਨ ਮੂਰਤੀ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਦੇਹ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ, ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਬਹੁਤ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਦੋ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਲਈ ਸਾਰੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸਿੱਟਾ: ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਠੇ ਦਾ ਨਾਂ ਲਗਭਗ 16 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਕੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾ ਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦੀ ਅਤੇ ਨਾ ਸਾਠੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਾਠੇ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਾਰੇ “ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਹੋਈ ਸੀ”, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਉਲਟ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਕੱਢਿਆ।