ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੌਲੀ

ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੌਲੀ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਆਗੂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1969 ਦੀ ਉਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੁਲਵਰਹੈਂਪਟਨ ਦੇ ਸਿੱਖ ਬੱਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਦਸਤਾਰ ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਹੱਕ ਮਿਲਿਆ। ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1903 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਕੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। 1968 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਲਈ ਦਾਅਵੇਦਾਰੀ ਜਤਾਈ, ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਨਾਨਵਾਇਲੈਂਟ ਐਕਸ਼ਨ ਡੇਟਾਬੇਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 66 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਸੰਭਾਲੀ।

ਮੁਹਿੰਮ: ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਮੁਤਾਬਕ ਵੁਲਵਰਹੈਂਪਟਨ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 1967 ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਲਈ ਦਸਤਾਰ ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਦੋਂ ਡਰਾਈਵਰ ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਰੱਖਣ ਕਰਕੇ ਘਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੇ ਸੰਧੂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਦੀ ਮੰਗ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਜੌਲੀ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਕੋਲ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਵੁਲਵਰਹੈਂਪਟਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਰਚ ਜਥੇਬੰਦ ਕੀਤਾ। ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਇਸ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 6,000 ਸਿੱਖ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਡੇਟਾਬੇਸ ਮਾਰਚ 1968 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 4,000 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਲੰਘਦੇ ਗਿਣਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੌਲੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਆਗੂ ਬਣ ਗਏ। ਜਨਵਰੀ 1969 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇ ਪਾਬੰਦੀ ਨਾ ਹਟਾਈ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਸਿੱਖ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਲੈਣਗੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ ਅਤੇ ਡੇਟਾਬੇਸ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1969 ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਡੇਟਾਬੇਸ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੌਦਾਂ ਹੋਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹੀ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਧਮਕੀ ਨੇ ਮੁਲਕ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਬਣਾਈ।

ਨਤੀਜਾ: ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਇੰਪਲਾਇਮੈਂਟ ਐਂਡ ਪ੍ਰੋਡਕਟੀਵਿਟੀ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਘੜੀ ਦੇ ਦਖ਼ਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਠ ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦਸਤਾਰ ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਲਈ ਮੰਨ ਗਈ, ਡੇਟਾਬੇਸ ਮੁਤਾਬਕ 9 ਅਪ੍ਰੈਲ 1969 ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਮੁਤਾਬਕ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ। ਜੌਲੀ ਉਸ ਦੋ ਘੰਟੇ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ। ਡੇਟਾਬੇਸ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼ ਸਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕਮੇਟੀ ਨੈਤਿਕ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕੇਸ ਨੂੰ “ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ” ਕਿਹਾ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਵਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਆਨੰਦ ਕੌਰ ਅਤੇ ਛੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਹਾਊਂਸਲੋ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਮਾਰਚ 1988 ਵਿੱਚ 85 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਹੀ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1968: ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਲਈ ਦਾਅਵੇਦਾਰੀ ਜਤਾਈ।
• ਜਨਵਰੀ 1969: ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇ ਪਾਬੰਦੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਉਹ ਸਿੱਖ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਸਾੜ ਲੈਣਗੇ।
• 9 ਜਾਂ 10 ਅਪ੍ਰੈਲ 1969: ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਮੇਟੀ ਝੁਕ ਗਈ।
• ਮਾਰਚ 1988: ਹਾਊਂਸਲੋ ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ।

ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਸੰਧੂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੁਲਵਰਹੈਂਪਟਨ ਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਰ ਬਾਰੇ ਦੋ ਸਾਲ ਚੱਲੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਆਪਾ ਵਾਰਨ ਦੀ ਉਸ ਧਮਕੀ ਲਈ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।