ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸਿੰਘ ਤਿਆਗੀ

ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸਿੰਘ ਤਿਆਗੀ ਨਵੰਬਰ 1984 ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਲਿਆਣਪੁਰੀ ਥਾਣੇ ਦਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਾਊਸ ਅਫ਼ਸਰ (ਐੱਸਐੱਚਓ) ਸੀ। ਤ੍ਰਿਲੋਕਪੁਰੀ, ਜਿੱਥੇ 1 ਤੋਂ 3 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਤੀਜੇ ਘੱਲੂਘਾਰੇ (ਇਹ ਨਾਂ ਸਿੱਖ ਜੂਨ 1984 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ) ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਕਤਲੇਆਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਸ ਦੇ ਥਾਣੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ Shoorvir ਲਿਖਿਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਰਿਕਾਰਡ ਕੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ

• ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ। 1984 ਸਿੱਖ ਆਰਕਾਈਵ ਵੱਲੋਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ, ਮਿਸ਼ਰਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਹਲਫ਼ਨਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐੱਸਐੱਚਓ ਤਿਆਗੀ ਦਾ ਨਾਂ, ਕਾਂਗਰਸੀ ਆਗੂਆਂ ਡਾ. ਅਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਰਾਮਪਾਲ ਸਰੋਜ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਐੱਚ.ਕੇ.ਐੱਲ. ਭਗਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਭੀੜਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ 1 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਹੱਲੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਮਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਅਤੇ 3 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇ।
• ਕੁਸੁਮ ਲਤਾ ਮਿੱਤਲ ਕਮੇਟੀ। ਕਮੇਟੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 1990 ਦੀ ਹੈ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਊਂਦਾ ਕਲੰਕ ਕਿਹਾ। ਡੀਸੀਪੀ ਸੇਵਾ ਦਾਸ ਸਮੇਤ ਉਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕਪੁਰੀ ਦੇ ਕਤਲਾਂ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ, ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਿਹੱਥੇ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭੀੜਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਵੇਲੇ ਹੱਥ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਧਰ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਵੇਖਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਆਲ ਅਬਾਊਟ ਸਿੱਖਸ ਵੱਲੋਂ ਛਾਪੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਨੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀਆਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ 2 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਹੀ ਹੋਈਆਂ।
• ਕੋਰਟ। ਇਸੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਡਿਸਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਹੀਂ ਮੰਗੀ, ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਿਆਦ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
• ਤਰੱਕੀ। 1984 ਸਿੱਖ ਆਰਕਾਈਵ ਮੁਤਾਬਕ ਕਲਿਆਣਪੁਰੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਫ਼ਸਰ ਨੂੰ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੇ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤਿਆਗੀ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਕੇ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਫ਼ ਪੁਲਿਸ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
• ਅਪ੍ਰੈਲ 2014। ਕੋਬਰਾਪੋਸਟ ਨੇ ਆਪਣਾ “ਚੈਪਟਰ 84” ਸਟਿੰਗ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਖ਼ਬਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਤਿਆਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀ ਐੱਸ.ਸੀ. ਟੰਡਨ ਨੇ ਜਾਣੇ-ਅਣਜਾਣੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਇਹ ਕੋਬਰਾਪੋਸਟ ਦੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਖ਼ਬਰ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀਆਂ, ਕਿਸੇ ਕੋਰਟ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨਹੀਂ।

ਉਸ ਦਾ ਕੇਸ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਡਿਸਚਾਰਜ।