ਸੰਤ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ

ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹੈੱਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੁਤਾਬਕ ਸੰਤ ਗਿਆਨੀ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਬਣੇ। ਟਕਸਾਲ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ, ਚਲਾਣੇ ਜਾਂ ਮੁਖੀ ਰਹਿਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰਸ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ; ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮੁਰਾਲੇਵਾਲੇ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦਾ ਸਫ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਉਸਤਾਦ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਇੱਕ ਗਿਆਨੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਥਾਵਾਚਕ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਭਾਈ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਸਿੱਖੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹੇ। ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਵਿਖੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੁਤਾਬਕ

• ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੈੱਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣ ਮੌਕੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਨਿੱਤਨੇਮ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਕੀਰਤਨ ਸੁਣਨ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
• ਉਹ ਬੁਢਾਪੇ ਤੱਕ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਿਰਮਲੇ, ਉਦਾਸੀ, ਅਦਨਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ।
• ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਅਰਥ ਕਰਨ ਦੇ ਅਨਵੈ ਅਰਥ ਢੰਗ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿਰ ਬੰਨ੍ਹਦੀ ਹੈ।
• ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਨਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮੁਰਾਲੇਵਾਲੇ, ਸੰਤ ਗਿਆਨੀ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਮਹੰਤ ਹਕਮ ਸਿੰਘ, ਮਹੰਤ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਮੁਰਾਲੇਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੰਤ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕਰੀਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
• ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ।

ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਭਿੰਡਰਾਂ ਟਕਸਾਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਸੰਥਿਆ ਦੀ ਲੜੀ ਦੀ ਸਾਰਣੀ ਇੱਕ ਸੰਤ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਰਾਲੇ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੰਤ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਗੋਤ ਜਾਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।