ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ

ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜੂਨ 1990 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜਥੇਦਾਰ ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੈਦੀ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 1996 ਵਿੱਚ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਤੇ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਦੇ ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ 10 ਫ਼ਰਵਰੀ 1999 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ 13 ਫ਼ਰਵਰੀ 1999 ਦੀ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।

ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਰਣਜੀਤ ਅਖਾੜੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਤਰਖਾਣ ਵਜੋਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਤ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਬਾਬਾ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਦੇ 1980 ਦੇ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ; ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਤਲ ਸੇਵਾਦਾਰ ਬਣ ਕੇ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਕੀਤਾ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਖੰਡ ਕੀਰਤਨੀ ਜਥੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸੈਸ਼ਨ ਕੋਰਟ ਨੇ ਮਾਰਚ 1993 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦੇ ਕੇ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ, ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ 3 ਅਕਤੂਬਰ 1997 ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਬਾਕੀ ਸਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਛੇਤੀ ਛੋਟ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। 7 ਫ਼ਰਵਰੀ 1999 ਨੂੰ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਾਦਲ ਦਾ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਛਾਪਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪ ਸਜ਼ਾ ਘਟਵਾਉਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮਨਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟਾ ਦੀ ਇਹ ਮੰਗ ਕਿ ਹੁਕਮ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਜਾਵੇ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• ਜੂਨ 1990: ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ ਜਥੇਦਾਰ ਥਾਪੇ ਗਏ। ਦਸੰਬਰ 1996: ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।
• 31 ਦਸੰਬਰ 1998 ਤੋਂ 9 ਫ਼ਰਵਰੀ 1999: ਉਹ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਕਰ ਕੇ ਟੌਹੜਾ ਤੇ ਬਾਦਲ ਧੜਿਆਂ ਨੂੰ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਆਪਸੀ ਲੜਾਈ ਬੰਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ “ਕੌਮੀ ਏਜੰਡੇ” ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦਾ ਖ਼ਬਰੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਏਜੰਡਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕੌਮ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਸਿੱਖ ਪਰਸਨਲ ਲਾਅ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਾ ਸਿੱਖ ਹੋਮਲੈਂਡ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਗੁੱਟ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਜਾਵੇ।
• 6 ਫ਼ਰਵਰੀ 1999: ਸਿੱਖ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਪੰਥ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿਤਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
• 10 ਫ਼ਰਵਰੀ 1999: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਗਿਆਨੀ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਜਥੇਦਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 29 ਮਾਰਚ 2000 ਦਾ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ 30 ਦਿਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਨਹੀਂ ਭੇਜਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਅਪ੍ਰੈਲ 1999 ਵਿੱਚ ਜਥੇਦਾਰ ਬਣੇ। 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 ਦਾ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦਾ ਐਕਸਪਲੇਨਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ਰਵਰੀ 1999 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਵਿਰੁੱਧ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ।
• 2 ਜਨਵਰੀ 2005: ਚੌਕ ਮਹਿਤਾ ਵਿਖੇ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਬਾ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਮੁਖੀ ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ, ਬੋਲਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਖ ਹੋਏ ਧੜੇ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਕਿ ਉਹ ਬਾਦਲ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨੱਚ ਰਹੇ ਹਨ।

ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਸਫ਼ਰ ਲਈ, 1990 ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਕੋਠੜੀ ਤੋਂ, ਅਤੇ 1999 ਦੀ ਉਸ ਮੁਅੱਤਲੀ ਲਈ ਜੋ ਬਾਦਲ-ਟੌਹੜਾ ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੌਹੜਾ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ।