ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ

ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਭਾਈ ਕਨ੍ਹੱਈਆ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (1648 ਤੋਂ 1718), ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾਪੰਥੀ, ਜਾਂ ਅੱਡਣਸ਼ਾਹੀ, ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਬਾਨੀ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ ਨੇੜੇ ਸੋਧਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧੰਮਣ ਖੱਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਮੀਰ ਵਪਾਰੀ ਸਨ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਧੂਆਂ ਤੇ ਤਿਆਗੀਆਂ ਨਾਲ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਅਟਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਕਵਾਹ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਧਰਮਸਾਲ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਦੇਸ਼, ਜਾਤ ਜਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਭੇਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਈ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਨੱਥੂ ਰਾਮ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ, ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਅਨੰਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ

• ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਬੱਕਰੀ ਦੀ ਖੱਲ ਦੀ ਮਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲਿਜਾ ਕੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਅਤੇ ਦਮ ਤੋੜ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਲਾਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਇਸ ਨੂੰ 1705 ਦਾ ਅਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਮਈ 1704 ਦਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
• ਕੁਝ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਦੁਸ਼ਮਣ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਰਹੇ ਹਨ।
• ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਮੁਗ਼ਲ ਦਿਸਿਆ ਨਾ ਸਿੱਖ, ਸਿਰਫ਼ “ਹਰ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ”। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਨ੍ਹੱਈਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਮਝਿਆ ਹੈ।
• ਲੋਕ-ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਬਿਰਤਾਂਤ, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਾਲਾ ਵੀ, ਇਹ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਮਦਦ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਦੀ ਮੱਲ੍ਹਮ-ਪੱਟੀ ਕਰ ਸਕਣ।

ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਛੱਡੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਸੋਧਰਾ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ 1718 ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਇਹ ਵੀ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਸਿੰਧ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਕਾਰਪੁਰ ਦਾ ਖਟ ਵਾੜੀ ਦਰਬਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ 2017 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜਾ ਮਨਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੂਬੇ ਨੇ ਮਾਨਵ ਸੇਵਾ ਦਿਵਸ ਐਲਾਨਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸੇਵਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ: ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਜਿਸ ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਐਨ ਵਿਚਕਾਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਾਲ।