ਭਾਈ ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ

ਭਾਈ ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਬੰਬ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 31 ਅਗਸਤ 1995 ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵਿਖੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਉਹ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਸ਼ਹੀਦ ਐਲਾਨਿਆ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 2022 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਲਗਾਈ। ਕੋਰਟਾਂ ਨੇ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਵਾਰਾ ਨੂੰ ਇਸ ਕਤਲ ਲਈ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ, ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ, ਜੋ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਉਹ ਕੌਣ ਸਨ। ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰਖ਼ਾਸਤ ਕੀਤਾ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਬੱਬਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵੱਲੋਂ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਾਂਸਟੇਬਲ। ਸਿੱਖ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਾਈਟ 1984 ਟ੍ਰਿਬਿਊਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 18 ਅਗਸਤ 1970 ਨੂੰ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਨੇੜੇ ਪੰਜਗਰਾਈਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਪਲ਼ੇ-ਵਧੇ, ਸਪੈਸ਼ਲ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 18 ਸਤੰਬਰ 1994 ਨੂੰ ਬਰਖ਼ਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਯੋਜਨਾ ਬਾਰੇ ਨਵੰਬਰ 1994 ਵਿੱਚ ਬੱਬਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਹੋਈ। ਇਹ ਵੇਰਵੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਸੇ ਸਾਈਟ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 31 ਅਗਸਤ 1995: ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਵਰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫ਼ਾਈਲਾਂ ਫੜੀ, ਉਹ ਸਿਵਲ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵਿਖੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਕਾਰ ਤੱਕ ਗਏ ਅਤੇ ਵਿਸਫੋਟਕ ਚਲਾ ਦਿੱਤੇ। ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ 16 ਹੋਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ ਗਾਰਡ ਦੇ ਕਮਾਂਡੋ ਸਨ।
• ਬਦਲਵਾਂ ਬੰਦੋਬਸਤ: ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੇ ਦੂਜੇ ਬੰਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਾ ਸੀ। 1996 ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਦਾਲਤੀ ਇਕਬਾਲੀਆ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੰਬ ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਪੈਸ਼ਲ ਸੀਬੀਆਈ ਕੋਰਟ ਨੇ 27 ਜੁਲਾਈ 2007 ਨੂੰ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ, ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਕੇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੋਸ਼ੀ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਵਾਰਾ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਘਟਾ ਕੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
• 23 ਮਾਰਚ 2012: ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ 31 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਤਰੀਕ ਤੈਅ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਸ਼ਹੀਦ ਅਤੇ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸ਼ਹੀਦ ਐਲਾਨਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰਹਿਮ ਦੀ ਅਪੀਲ ਮਗਰੋਂ ਫਾਂਸੀ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲੱਗ ਗਈ।
• 14 ਜੂਨ 2022: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ, ਗਿਆਨੀ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਕੋਲ।

ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਇਤਰਾਜ਼। ਧਾਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਘੋਰ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੌਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ (ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ)। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਤਲ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ ਪਰ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਕੰਮਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ, ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਤਲਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਹੀਦ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਨ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਵੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਕਤਲ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।