ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ

ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਦਾ ਜਨਮ 1927 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 8 ਜੁਲਾਈ 2007 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਅਪੋਲੋ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ 80 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਲਟੀਪਲ ਮਾਇਲੋਮਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ (ਅਰਬ ਨਿਊਜ਼)। ਉਹ ਨਵੰਬਰ 1990 ਤੋਂ ਜੂਨ 1991 ਤੱਕ ਲਗਭਗ ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ, ਜਨਤਾ ਦਲ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਖ ਹੋਏ ਧੜੇ ਦੀ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ, ਜੋ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਬਾਹਰੋਂ ਹਮਾਇਤ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ (ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ)। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖਾੜੀ ਜੰਗ ਵੇਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਭਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੋਨਾ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ (ਅਰਬ ਨਿਊਜ਼)।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਾੜਕੂ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।

• 1990 ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਅਤੇ 1991 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਰਸਮੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਨਿਖਿਲ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਨੇ ਮੇਨਸਟ੍ਰੀਮ (5 ਜਨਵਰੀ 1991) ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਿਆਂ ਇਸ ਪਹਿਲ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਟ ਕਿਹਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਈ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨਾਂ ਕਰਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਆਤਮ-ਨਿਰਣੇ ਦੇ ਹੱਕ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
• ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਲਰਾਜ ਪੁਰੀ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਮਗਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਹੁਣੇ ਪੰਥਕ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬੇਗੁਨਾਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਤਲ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਵਚਨ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਪੁਰੀ ਦੇ ਬਿਆਨ ਮੁਤਾਬਕ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਦੇਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਉਹ ਬੇਗੁਨਾਹ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਜਾਂ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਮਾਰਨ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਫ਼ੌਰੀ ਧਿਆਨ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲਾ ਮਸਲਾ ਸਮਝਦੇ ਸਨ।
• 21 ਜੂਨ 1991: ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਵੋਟਿੰਗ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਚੋਣ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਕੁਝ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੀ.ਵੀ. ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ (ਯੂਪੀਆਈ)।

2017 ਵਿੱਚ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਨੇ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ “21 ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨੀ ਖਾੜਕੂਆਂ” ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਉੱਤੇ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਲਗਭਗ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਹ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਈਏਐੱਨਐੱਸ ਨੇ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਦੇ ਜਵਾਬ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸੁਤੰਤਰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ।

ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਹਮਾਇਤੀ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਅੱਗੇ ਵਧੀ, ਇਹ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਦੋ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਹੈ।