ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ

ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ, ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਹਨ, ਜੋ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1946 ਵਿੱਚ ਕੀਨੀਆ ਦੇ ਨੈਰੋਬੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚੰਦਨ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਤਰਖਾਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਫਿਰ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਬਣ ਗਏ। ਪਰਿਵਾਰ 1957 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਕੋਦਰ ਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਜਿਊਂਦੇ ਜਨਤਕ ਸ਼ਖ਼ਸ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਈਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਛਪੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਾਓਵਾਦੀ ਜਾਂ ਨਕਸਲੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਇਨਕਲਾਬੀ ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਿਲ, ਪਾਸ਼, ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ, ਦਰਸ਼ਨ ਖਟਕੜ ਅਤੇ ਹਰਭਜਨ ਹਲਵਾਰਵੀ ਵਰਗੇ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਛਾਪ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਜਰਮ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਇਨਾਮ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• ਅਗਸਤ 1971: ਬੰਬ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਣ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਡਕੈਤੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਝੂਠੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
• ਅਗਸਤ 1973: ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਰਿਹਾਅ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਛਾਪੀਆਂ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਲੇਖ "ਮੈਂ ਨਾਸਤਿਕ ਕਿਉਂ ਹਾਂ" ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ।
• 1975: ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਚਾਹੇਗਾ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹਾਂ (1995), ਸੱਚੀ ਟਕਸਾਲ (2016) ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਕ (2021) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
• 1980: ਬਰਤਾਨੀਆ ਚਲੇ ਗਏ। ਭਾਰਤ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾਟਾ ਫ਼ਾਰ ਫ਼ੋਰ ਹੈਂਡਜ਼ (2010) ਅਤੇ ਦ ਪੈਰਟ, ਦ ਹਾਰਸ ਐਂਡ ਦ ਮੈਨ (2017) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰੈਖ਼ਤ, ਨੇਰੂਦਾ, ਰਿਤਸੋਸ, ਨਾਜ਼ਿਮ ਹਿਕਮਤ ਅਤੇ ਜੌਨ ਬਰਜਰ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।
• 2019 ਤੋਂ ਬਾਅਦ: ਬਾਰਾਂਮਾਹ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਪਾਦਕ, ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਛਪਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ (ਫ਼ਾਰਸੀ) ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਰਸਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਕੜੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2006 ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਆਲ-ਪਾਰਟੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਰੀ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ ਲਾਈਫ਼ਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਐਵਾਰਡ, 2009 ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਕਾਵਿ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਲਾਈਫ਼ਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਐਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।

ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਕਸਲੀ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਗਵਾਹ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਲਿਪੀਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।