ਗੁਰ ਸਿੱਖ ਟੈਂਪਲ (ਐਬਟਸਫ਼ੋਰਡ)
Gur Sikh Temple (Abbotsford)
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਐਬਟਸਫ਼ੋਰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਢਲੇ ਸਿੱਖ ਪਾਇਨੀਅਰਾਂ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਜੋ 1911 ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1912 ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ; 2002 ਤੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿਸਟੋਰਿਕ ਸਾਈਟ ਹੈ।
ਇਹ ਕੀ ਹੈ: ਗੁਰ ਸਿੱਖ ਟੈਂਪਲ, 33089 ਸਾਊਥ ਫ਼ਰੇਜ਼ਰ ਵੇਅ, ਐਬਟਸਫ਼ੋਰਡ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖ ਪਾਇਨੀਅਰਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਹੇਠ ਬਣਾਇਆ। ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਰਜਿਸਟਰ ਆਫ਼ ਹਿਸਟੋਰਿਕ ਪਲੇਸਿਜ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਦੌਰ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸਿੱਖ ਟੈਂਪਲ ਆਖਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ: ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਠੰਡੀ ਅਤੇ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਿੱਲ ਲੇਕ ਦੀ ਮਿੱਲ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਥਾਂ ਖ਼ਰੀਦੀ। ਸੁਸਾਇਟੀ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸਾਰੀ 1908 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਦਕਿ ਰਜਿਸਟਰ 1910 ਤੋਂ 1912 ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਧੂਲੇਟਾ ਨੇ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਥਵੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਐਬਟਸਫ਼ੋਰਡ ਲੰਬਰ ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਲੱਕੜ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਾਈ। ਟੈਂਪਲ 1911 ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 26 ਫ਼ਰਵਰੀ 1912 ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ। ਇਹ ਲੱਕੜ ਦੇ ਫ਼ਰੇਮ ਵਾਲੀ ਇਮਾਰਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂਹਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਨਕਲੀ ਹੈ (ਫ਼ਾਲਸ ਫ਼ਰੰਟ)। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਲਈ ਦੀਵਾਨ ਵਾਲਾ ਕਮਰਾ ਉੱਪਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਦੀ ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਹਾਲ ਹੇਠਾਂ। ਇੱਥੇ ਨਵੇਂ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ, ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਮਿਲਦੀ ਸੀ।
ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ
- 1907 ਤੋਂ 1947: ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ 1907 ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਦੇ ਹੱਕ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੋਟ ਲਈ ਲੜਾਈ 1947 ਤੱਕ ਚੱਲੀ। ਇਹ ਟੈਂਪਲ ਉਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ।
- 1914: ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ 23 ਜੁਲਾਈ 1914 ਨੂੰ ਜਬਰੀ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
- 16 ਨਵੰਬਰ 1918: 70 ਫ਼ੁੱਟ ਉੱਚਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਝੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਹਾਈਵੇ ਚੌੜਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ 1957 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਪਿਆ।
- 1983: ਸੜਕ ਦੇ ਪਾਰ ਵੱਡਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣ ਕੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਜੋ ਠੰਡੀ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੀ ਇਮਾਰਤ ਪਾਇਨੀਅਰਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੀ ਗਈ।
- 2002: ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਿਸਟੋਰਿਕ ਸਾਈਟ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ (ਫ਼ੈਡਰਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ 1 ਨਵੰਬਰ 2002 ਦਿੰਦੀ ਹੈ)। ਪਾਰਕਸ ਕੈਨੇਡਾ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਟੈਂਪਲਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਮਿਸਾਲ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
- 2003 ਤੋਂ 2007: ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2007 ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੁੱਲ੍ਹੀ।
ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਪੁਰਾਣਾ ਟੈਂਪਲ ਨਵੇਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਕੋਲ ਵਿਰਾਸਤੀ ਥਾਂ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਕੀਤੀ, ਪਾਰਕਸ ਕੈਨੇਡਾ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ।
ਤੰਦਾਂ ’ਤੇ ਵਾਪਸਇਸਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ
- History: Gur Sikh Temple National Historic Site, Canadian Sikh Heritage (Khalsa Diwan Society Abbotsford with UFV South Asian Studies Institute). canadiansikhheritage.ca
- Abbotsford Sikh Temple (Gur Sikh Temple), Canada's Historic Places (Canadian Register of Historic Places). historicplaces.ca
- Abbotsford Sikh Temple National Historic Site of Canada, Parks Canada, Directory of Federal Heritage Designations. pc.gc.ca