ਬਾਤਚੀਤ (ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਬੁਲੇਟਿਨ)

ਇਹ ਕੀ ਹੈ: ਬਾਤਚੀਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਮਤਲਬ "ਗੱਲਬਾਤ" ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਚਾ ਹੈ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਮਈ 2025 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ "ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਨਿਊਜ਼ਲੈਟਰ" ਕਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਨੂੰ ਲਾਈਵ ਦੇਖਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਸਨ। ਜਿਹੜੇ ਸਰੋਤ ਅਸੀਂ ਖੋਲ੍ਹੇ, ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਜਾਂ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ।

1984 ਦਾ ਅੰਕ: ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੈਜੀ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਪੌਲੀਟਿਕਸ ਆਫ਼ ਜੀਨੋਸਾਈਡ: ਪੰਜਾਬ 1984-1998 ਵਿੱਚ ਬਾਤਚੀਤ ਨੰਬਰ 153 ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਹ ਬੁਲੇਟਿਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਤੋਂ ਫ਼ੌਰਨ ਬਾਅਦ ਸਾਰੇ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਥਾਂ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ 1984 ਦਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਇਸ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਕੁਝ "ਬੇਗੁਨਾਹ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ" ਨੂੰ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਲਈ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਹੁੰ ਚੁਕਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਗਲ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਕਿਰਪਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੇ "ਅੱਤਵਾਦੀ" ਕਿਹਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨਾਲ ਨਿਪਟ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਕਈ ਅਜੇ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਇਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੇ ਕਤਲ, ਅੱਗਜ਼ਨੀ ਅਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਲੋਕ ਦੱਸਿਆ, ਕੋਈ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬਾਹਰੋਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਠਿਕਾਣੇ ਦਾ ਪਤਾ ਦੱਸਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ ਜੈਜੀ ਦੀ ਦਲੀਲ ਹੈ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਸਗੋਂ ਸਾਰੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਦਾੜ੍ਹੀ, ਕਿਰਪਾਨ ਜਾਂ ਕੇਸਰੀ ਪੱਗ ਕਾਰਨ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਹੱਥੋਂ ਮੁਸੀਬਤ ਝੱਲਣੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ ਸ਼ਬਦ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ "ਜੋ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹਨ" ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਤੰਗ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕੋ ਇਬਾਰਤ ਦੇ ਤੰਗ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਦੋਵੇਂ ਅਰਥ ਕੱਢੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• ਜੂਨ 1984: ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ।
• ਜੂਨ ਜਾਂ ਜੁਲਾਈ 1984: ਜੈਜੀ ਮੁਤਾਬਕ ਅੰਕ ਨੰਬਰ 153 ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਤਰੀਕ ਦੋ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖਰੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
• ਮਈ 2025: ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਨਿਊਜ਼ਲੈਟਰ ਬਾਤਚੀਤ ਹੁਣ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਜੋ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ: ਅਸੀਂ ਇਹ ਅੰਕ ਆਪ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ, ਸਿਰਫ਼ ਜੈਜੀ ਦਾ ਇਸ ਤੋਂ ਲਿਆ ਹਵਾਲਾ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਸਹੀ ਤਰੀਕ, ਪੰਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਪਰਖੇ ਨਹੀਂ ਗਏ। ਸਿੱਖੀਵਿਕੀ ਉੱਤੇ ਅੰਕ ਨੰਬਰ 153 ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪੰਨਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਸਰਵਰ ਨੇ ਸਾਡੀ ਬੇਨਤੀ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕੇ।