ਮੋਗਾ ਐਲਾਨਨਾਮਾ

ਕੌਣ: ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ। ਨਵੀਂ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਗਏ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਬਾਦਲ ਨੇ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ਼ ਵਾਲੇ ਆਗੂ ਸਨ ਜੋ ਬੀਜੇਪੀ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਨ।

ਕੀ ਹੋਇਆ: 1996 ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਆਪਣੀ 75ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਮੋਗਾ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਕੀਤੀ। ਇੰਡੀਆ ਟੁਡੇ ਨੇ ਆਪਣੇ 31 ਮਾਰਚ 1996 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਕਾਲੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ "ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੋੜ" ਦੱਸਿਆ। ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਉੱਥੇ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਉਸਦੀ ਸੂਚੀ ਇਹ ਹੈ:

• ਪੁਰਾਣੇ "ਪੰਥ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ" ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਦੀ ਥਾਂ ਅਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੁੱਦਾ ਬਣਾਇਆ।
• ਇਸਦੇ ਸਿਆਸੀ ਮਤੇ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਤੇ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਸੂਬਿਆਂ ਲਈ ਵੱਧ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਦੁਹਰਾਈ ਗਈ ਅਤੇ "ਹਲੇਮੀ ਰਾਜ", ਯਾਨੀ ਦਇਆ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਰਾਜ, ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਟੀਚਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
• ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਗ਼ੈਰ-ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੋਗਾ ਦੇ ਮਤੇ ਨੂੰ "ਪੰਥ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ" ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ।

ਕਿੱਥੇ: ਮੋਗਾ, ਪੰਜਾਬ।

ਇਹ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ ਸੀ: ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਪਾਰਟੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਭਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੋਗਾ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਇੰਡੀਆ ਟੁਡੇ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਗਭਗ 43 ਫ਼ੀਸਦੀ ਲੋਕ ਗ਼ੈਰ-ਸਿੱਖ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਾਦਲ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖ ਵੋਟ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਸੱਤਾ ਮਿਲੀ ਤਾਂ "ਮਿਲੀਟੈਂਸੀ" ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ; ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇੰਡੀਆ ਟੁਡੇ ਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਬਸਪਾ ਨਾਲ ਚੋਣ ਸਮਝੌਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। 1997 ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਬੀਜੇਪੀ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਆਈ; ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਇਸ ਗੱਠਜੋੜ ਨੂੰ "ਅਣਕਿਆਸਿਆ" ਕਿਹਾ। ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਦਲ "ਪੰਜਾਬੀ ਦਲ" ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਾਰੇ ਇਸ ਰਾਹ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਤੁਰੇ। ਇੰਡੀਆ ਟੁਡੇ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਮਾਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਗਿਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਮਾਨ ਦੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੀ। 2003 ਤੱਕ ਕੁਝ ਅਕਾਲੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮੋਗਾ ਦੇ ਮਤੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਿਊਂਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਫ਼ ਲਕੀਰ ਵੀ ਖਿੱਚੀ ਜਾਵੇ।