ਭਾਈ ਸੂਰਾ ਸਿੰਘ

ਭਾਈ ਸੂਰਾ ਸਿੰਘ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਰਾ ਸਿੰਘ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੇੜੇ ਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਵਾਂ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹਾਬੰਦ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪਤਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਸਰੋਤ ਵੇਖੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ, ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸਥਾਰ ਵਾਲਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਖ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਗੁਰਮਤਿ ਬਿਬੇਕ ਉੱਤੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਤੋਂ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਆ ਰਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਾ ਸਿੰਘ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ "ਲੱਕੜ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ" ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਪੰਥ ਪੰਜਾਬ ਨਿਊਜ਼ਲੈਟਰ ਉੱਤੇ ਛਪਿਆ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਭਾਈ ਸੁਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਵਡੇਰੇ ਵਜੋਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਈ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪਾਈ। ਇਹ ਵੰਸ਼ ਉਸ ਪੰਨੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਬਿਆਨ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1720 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਜਾਂ 1730 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ: ਭਾਈ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਵਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਨੇ ਪੱਟੀ ਤੋਂ ਆਈ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫ਼ੌਜੀ ਟੁਕੜੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਤੋਂ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ। ਸੂਰਾ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।
• ਆਖ਼ਰੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ: ਜ਼ਕਰੀਆ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਭੇਜਿਆ ਮੋਮਿਨ ਖ਼ਾਨ 2,200 ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਦੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਫ਼ੌਜ ਲੈ ਕੇ ਵਾਂ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਲਗਭਗ 22 ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਬੁੰਗਾ ਸੰਭਾਲੀ ਰੱਖਿਆ।
• ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਬਹੁਤੇ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀਆਂ ਨੇ ਫ਼ੌਜ ਉੱਤੇ ਧਾਵਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਈ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪਾਈ।

ਵਾਂ ਦੀ ਇਸ ਲੜਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਬਾਰੇ ਮਤਭੇਦ ਹਨ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਵਾਂ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਲੜਾਈ 24 ਦਸੰਬਰ 1732 ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਬਿਬੇਕ 1726 ਦੇ ਲਗਭਗ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਜੋ ਖਾਲੜਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦਿਨ ਤੱਕ ਪਿੱਛੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।