ਸਿੰਥੀਆ ਕੈਪਲੀ ਮਹਿਮੂਦ

ਸਿੰਥੀਆ ਕੈਪਲੀ ਮਹਿਮੂਦ ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਜੋ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੋਕ ਹਥਿਆਰ ਕਿਉਂ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁੱਖ-ਤਕਲੀਫ਼, ਕਤਲ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਨੋਟਰ ਡੇਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ (2009 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ 1980ਵਿਆਂ ਤੇ 1990ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਾਹਿਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਫ਼ਾਈਟਿੰਗ ਫ਼ਾਰ ਫ਼ੇਥ ਐਂਡ ਨੇਸ਼ਨ: ਡਾਇਲੌਗਸ ਵਿਦ ਸਿੱਖ ਮਿਲੀਟੈਂਟਸ ਕਈ ਸਾਲ ਪੀੜਤਾਂ ਅਤੇ ਖਾੜਕੂਆਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦਰਜ ਕਰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ “ਮਿਲੀਟੈਂਟਸ” ਸ਼ਬਦ ਹੈ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1996: ਫ਼ਾਈਟਿੰਗ ਫ਼ਾਰ ਫ਼ੇਥ ਐਂਡ ਨੇਸ਼ਨ ਛਪੀ। ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿਕਰੇਤਾ ਦੀ ਲਿਸਟਿੰਗ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਖਾੜਕੂਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖਾੜਕੂ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤੀ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਅਤੇ ਮਕਸਦ ਭਰੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਂਝੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਇੱਕ ਅਮਲੀ ਹੱਲ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਮੇਨ, ਓਰੋਨੋ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸਨ।
• 2001 ਦੀ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ: ਬੀਸੀ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਨੇ ਦ ਗੁਰੂਜ਼ ਗਿਫ਼ਟ: ਐਨ ਐਥਨੋਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਐਕਸਪਲੋਰਿੰਗ ਜੈਂਡਰ ਇਕੁਐਲਿਟੀ ਵਿਦ ਨੌਰਥ ਅਮੈਰਿਕਨ ਸਿੱਖ ਵਿਮੈਨ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਛਾਪੀ; ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਟੇਸੀ ਬ੍ਰੈਡੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਲਿਖੀ ਸੀ।
• 2009: ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਨੋਟਰ ਡੇਮ ਵਿੱਚ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਰੋਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫ਼ਾਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਨੋਟਰ ਡੇਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ, ਪਨਾਹ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਗਵਾਹ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
• ਮਾਰਚ 2014: ਸੈਂਟਰਲ ਕਾਲਜ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫ਼ਰੈਂਕ ਮੂਰ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ-ਇਨ-ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸ ਵਜੋਂ ਸੱਦਿਆ। ਕਾਲਜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰੋਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਅਤੇ ਨੋਟਰ ਡੇਮ ਦੇ ਲਿਊ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫ਼ਾਰ ਏਸ਼ੀਆ ਐਂਡ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਫ਼ੈਲੋ ਦੱਸਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ: ਉਹ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਖਾੜਕੂਆਂ ਨਾਲ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਬਾਰੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਹੱਦ ਵੀ ਮਿੱਥੀ ਸੀ: ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਜਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਿੰਸਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਨਾ ਲੁਕਾਉਂਦੇ।

ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸਿੱਖ ਖਾੜਕੂਆਂ ਅਤੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਬਾਹਰੀ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ, ਸਿੱਖ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਐਥਨੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰ ਦੇ ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਿਆ।