ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ
ਭਾਈ ਬਿਧੀ ਚੰਦ
ਸੁਰਸਿੰਘ ਦੇ ਛੀਨਾ ਜੱਟ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਾਕੇ-ਲੁੱਟਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਦਿਲਬਾਗ਼ ਅਤੇ ਗੁਲਬਾਗ਼ ਘੋੜੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦੇ।
ਭਾਈ ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਯੋਧੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸਨ। ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ਼ ਸਿੱਖਇਜ਼ਮ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਛੀਨਾ ਜੱਟ ਸਨ, ਵੱਸਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ 34 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਿੰਡ ਸੁਰਸਿੰਘ ਦੇ।
ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ
- ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾੜੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਅਤੇ ਡਾਕੇ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਚੋਹਲੇ ਦਾ ਭਾਈ ਅਦਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਕੋਲ ਲੈ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
- 1606: ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ਜੋ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
- ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਖੜ੍ਹੀ ਕੀਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਜਰਨੈਲ ਥਾਪੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾਉਂਦਿਆਂ ਲੜੇ।
- ਘੋੜੇ: ਦਿਲਬਾਗ਼ ਅਤੇ ਗੁਲਬਾਗ਼ ਦੋ ਘੋੜੇ ਕਾਬਲ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਈ ਭੇਟਾ ਵਜੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਗ਼ਲ ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਇਹ ਖੋਹ ਲਏ। ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਘੋੜਾ ਘਾਹ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਜੋਤਸ਼ੀ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਂਦਾ।
- ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀਰਤਪੁਰ ਤੋਂ ਪੂਰਬੀ ਸੂਬਿਆਂ ਵੱਲ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਉੱਤੇ ਭੇਜਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਨਗਰ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫ਼ਕੀਰ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਾਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਲਗਾਅ ਰੱਖਣ ਲੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਮੁੜ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬਿਤਾਉਣ।
- 14 ਅਗਸਤ 1640: ਗੁਰਬਿਲਾਸ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਛੇਵੀਂ ਮੁਤਾਬਕ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮੁਰੀਦਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੇਹ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਦਫ਼ਨਾਈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਦਾ ਸਿੱਖ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਉਸਾਰੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਲਾਲ ਚੰਦ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਲੈ ਕੇ ਸੁਰਸਿੰਘ ਵਿੱਚ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣਾਈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਸਿੱਖਨੈੱਟ ਉੱਤੇ ਡਾ. ਦਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੁਤਾਬਕ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਜੇਠਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਨੂੰ ਕਾਰੀਗਰ ਲੱਭਣ ਭੇਜਿਆ, ਅਤੇ ਭਾਈ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੂਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੇਵਾ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਇਆ। ਇਹ ਸਿਕਲੀਗਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਆਪਣੇ ਮੁੱਢ ਬਾਰੇ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਦੀ ਐਂਟਰੀ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਦਿਲਬਾਗ਼ ਅਤੇ ਗੁਲਬਾਗ਼ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ, ਜੋ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਜੋ ਡਾਕੇ-ਲੁੱਟਾਂ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਸਰੋਤ
- Bidhi Chand Bhai (d. 1640), Encyclopaedia of Sikhism, Punjabi University, Patiala (eos.learnpunjabi.org). eos.learnpunjabi.org
- The Sikligars Sikhs (17 Dec 2009), Dr Dalvinder Singh Grewal, SikhNet. sikhnet.com