ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ (ਟੋਪਾਜ਼ ਐਵੇਨਿਊ ਗੁਰਦੁਆਰਾ)

ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੀ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ 1912 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਟੋਪਾਜ਼ ਐਵੇਨਿਊ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ। ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਰਜਿਸਟਰ ਆਫ਼ ਹਿਸਟੋਰਿਕ ਪਲੇਸਿਜ਼ ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਤੀਜਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਸੂਬੇ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ “ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਚੱਲਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ” ਕਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦਾ ਕੋਈ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।

ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ: 1904 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੋਢੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਆਈਲੈਂਡ ਦੀ ਜੰਗਲਾਤ ਸਨਅਤ ਅਤੇ ਗੌਰਜ ਵਾਟਰਵੇ ਦੇ ਕੰਢੇ ਲੱਗੀਆਂ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਮਿੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1912 ਦਾ ਇੱਟਾਂ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦਾ ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਗ੍ਰਿਫ਼ਿਥ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਸੀ। ਰਜਿਸਟਰ ਮੁਤਾਬਕ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈਆਂ ਨਾਲ ਨਸਲਵਾਦ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮੁਢਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਲੰਗਰ ਵਰਤਾਉਣ ਦੀ ਵੀ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 1904: ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੋਢੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ।
• 1912: ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਟੋਪਾਜ਼ ਐਵੇਨਿਊ ਅਤੇ ਬਲੈਕਵੁੱਡ ਸਟਰੀਟ ਉੱਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ।
• 1969: ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ, ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਉੱਤੇ ਦੀਵਾਨ ਹਾਲ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਲਈ ਸੁਖ ਆਸਨ ਕਮਰਾ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਹਾਲ ਹੈ। ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਚੰਦਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦੌਰੇ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਬੀਸੀ ਫ਼ੌਰੈਸਟ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਅਤੇ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਬਿਲਡਿੰਗ ਮਟੀਰੀਅਲਜ਼ ਵਰਗੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੇ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ।
• 2012: ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਮਨਾਈ।
• 14 ਅਪ੍ਰੈਲ 2019: ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਸੋਈ, ਸਾਂਝੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਡੈੱਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌਖੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਲਈ 10 ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
• 7 ਫ਼ਰਵਰੀ 2020: ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੈਰੀਟੇਜ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਐਕਟ ਹੇਠ ਵਿਰਾਸਤੀ ਥਾਂ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ। 19 ਫ਼ਰਵਰੀ 2021 ਨੂੰ ਇਹ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ।

ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਰਜਿਸਟਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਬੰਦਗੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਇਕੱਠ ਦੀ ਥਾਂ ਵਜੋਂ ਚੱਲਦਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਵੇਖੇ ਗਏ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।