ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੰਘ ਸਭਾ
Kendri Singh Sabha
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਿੰਘ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਖਰਲੀ ਜਥੇਬੰਦੀ। ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੈਮੋਰੈਂਡਮ ਵਿੱਚ ਸਦਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੰਘ ਸਭਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ “ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੰਘ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਖਰਲੀ ਜਥੇਬੰਦੀ” ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਮਿਲਿਆ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਇੱਕ ਮੈਮੋਰੈਂਡਮ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਸਿੱਖ ਸਟ੍ਰਗਲਜ਼ ਦੀ ਤੀਜੀ ਜਿਲਦ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਪੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਤਾਰੀਖ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਮੈਮੋਰੈਂਡਮ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਨੀਮ-ਫ਼ੌਜੀ ਬਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਸਦਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਅਦਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਵਾਇਆ ਜੋ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਆਪ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਨੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਨੂੰ, ਬੇਗੁਨਾਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਤਲ ਸਮੇਤ, “ਸਾਡੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਹਾਕਮਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਧੱਬਾ” ਕਿਹਾ। ਇਸ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘੀ ਪੀੜ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਨੇ ਕੀ ਮੰਗਿਆ
- ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਨੀਮ-ਫ਼ੌਜੀ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੁਰੰਤ ਹਟਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਵੇ।
- ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੱਲ ਪਹਿਲੇ ਕਦਮ ਵਜੋਂ ਸਾਰੇ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
- ਸਰਕਾਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਨੂੰ ਜਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਹੋ ਸਕੇ “ਬਿਨਾਂ ਛੇੜਛਾੜ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮੁਰੰਮਤ” ਛੱਡ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਜਾਂ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕਰ ਦੇਵੇ।
- ਇਸ ਦੇ ਪੰਜ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਫ਼ਦ ਨੂੰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਉਹ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
ਮੈਮੋਰੈਂਡਮ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਟਕਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੇਵਕ ਵਜੋਂ ਸ. ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹਨ, ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਐੱਮਐੱਲਸੀ ਗਿਆਨੀ ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ, ਆਨਰੇਰੀ ਸਕੱਤਰ ਸ. ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ, ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ) ਅਤੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਬੰਬਈ ਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਸਿੰਘ ਸਭਾਵਾਂ ਦੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਦੇ।
ਅੱਜ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਜੋ ਸਰੋਤ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ।
ਤੰਦਾਂ ’ਤੇ ਵਾਪਸਇਸਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ
- History of Sikh Struggles, vol. III (Gurmit Singh), Appendix 25: Memorandum on 'Blue Star', pp. 209 to 211, Atlantic Publishers & Distributors, New Delhi, 1991. archive.org