ਕਲਬੁਰਗੀ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ

ਕਲਬੁਰਗੀ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਲਬਰਗਾ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਸੀ, ਉੱਤਰੀ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕਲਬੁਰਗੀ (ਗੁਲਬਰਗਾ) ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਇੱਕ ਜੇਲ੍ਹ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਖੇੜਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੈਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਥ ਬੰਦੀ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਜ਼ਾ ਇੱਥੇ ਕੱਟੀ।

ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ

• 6 ਦਸੰਬਰ 1990: ਖੇੜਾ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਬਿਦਰ ਵਿੱਚ 1990 ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਏ ਇੱਕ ਧਮਾਕੇ ਅਤੇ ਕਤਲ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ। ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ ਸਿੱਖ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ (11 ਜਨਵਰੀ 2015) ਮੁਤਾਬਕ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਇੱਕ ਟਾਡਾ ਕੋਰਟ ਨੇ 15 ਦਸੰਬਰ 2001 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਸੁਣਾਈ; ਦਸੰਬਰ 2013 ਦੀ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਨਿਊਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਬਿਦਰ ਦੇ ਡੈਜ਼ੀਗਨੇਟਿਡ ਜੱਜ ਵੱਲੋਂ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਤਰੀਕ 15 ਦਸੰਬਰ 1991 ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
• ਮਾਰਚ 2011: ਇਸੇ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਸੂਚੀ ਮੁਤਾਬਕ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਧਮਾਕੇ ਅਤੇ ਕਤਲ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਮੰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਕਰਕੇ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੇ।
• ਨਵੰਬਰ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 2013: ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਨਿਊਜ਼ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਾਈ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ 14 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਉੱਤੇ ਸਨ, ਖੇੜਾ ਸਮੇਤ ਛੇ ਸਿੱਖ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਿਆਂ; ਖੇੜਾ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਗੁਲਬਰਗਾ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ 23 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
• ਜਨਵਰੀ 2015: ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਕਿ ਖੇੜਾ ਗੁਲਬਰਗਾ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਪੈਰੋਲ ਨਹੀਂ ਲਈ ਸੀ, ਜੇਲ੍ਹ ਦਾ ਕੋਈ ਜੁਰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ 13 ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਉਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 11 ਉੱਤੇ ਸਨ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ।
• 25 ਜੂਨ 2015: ਖੇੜਾ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਤੋਂ ਰੇਲ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਖੇੜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ 25 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਮੁੜ ਆ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹਨ।

ਅੱਜ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ। ਇਹ ਜੇਲ੍ਹ ਬੰਦੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਕੈਦੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਸੂਬੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਰੱਖਿਆ। 2015 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ।