ਜੌਇਸ ਪੈਟੀਗਰੂ
Joyce Pettigrew
ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ (ਜਨਮ 1946), ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੌਬਰ ਨੋਬਲਮੈਨ (1975) ਅਤੇ ਦ ਸਿੱਖਸ ਆਫ਼ ਦ ਪੰਜਾਬ (1995) ਲਿਖੀਆਂ; ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ, ਖਾੜਕੂ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜੌਇਸ ਪੈਟੀਗਰੂ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਕੈਟਾਲਾਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਪੈਟੀਗਰੂ, ਜੌਇਸ ਜੇ. ਐੱਮ. ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦਾ ਸਾਲ 1946 ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਕੈਟਾਲਾਗਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ:
- ਰੌਬਰ ਨੋਬਲਮੈਨ (ਰੂਟਲੈੱਜ ਐਂਡ ਕੀਗਨ ਪੌਲ, 1975), ਜੋ ਜੱਟ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਹੇਠ ਦਰਜ ਹੈ।
- ਦ ਸਿੱਖਸ ਆਫ਼ ਦ ਪੰਜਾਬ: ਅਨਹਰਡ ਵੌਇਸਿਜ਼ ਆਫ਼ ਸਟੇਟ ਐਂਡ ਗੁਰਿੱਲਾ ਵਾਇਲੈਂਸ (ਜ਼ੈੱਡ ਬੁੱਕਸ, ਲੰਡਨ, 1995; xii ਅਤੇ 212 ਸਫ਼ੇ), ਜੋ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਹੇਠ ਦਰਜ ਹੈ।
- ਸ਼ਹੀਦੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਟਾਕਰੇ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ (ਵੀਯੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈੱਸ, 1997) ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਦਰਜ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ: ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ 1984: ਅਣਚਿਤਵਿਆ ਕਹਿਰ (2009) ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਘੀ ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਫ਼ਾ 42, 47 ਅਤੇ 136 ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਗੇ ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੈਟੀਗਰੂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਪੀ ਹੋਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਹੀਂ।
- ਸਫ਼ਾ 42 ਉੱਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਕੂਮਤ ਵਿਰੁੱਧ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਕੁਝ ਪੱਖਾਂ ਨੇ ਹਕੂਮਤ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਿ ਇਨਸਾਫ਼ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਕਤ ਵਰਤਣਾ ਹੱਕ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਫ਼ਰਜ਼ ਵੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਖਾੜਕੂ ਲੜਾਕਾ ਪੱਕਾ ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਿੱਖ 1699 ਤੋਂ ਹੀ ਵੱਖਰੀ ਕੌਮ ਹਨ।
- ਸਫ਼ਾ 47 ਉੱਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1848 ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਜਰਬੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ।
- ਜੂਨ 1984 ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਬਾਰੇ (ਸਫ਼ਾ 136) ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਰਾਇ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫ਼ੌਜ ਕਿਸੇ ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਜਾਂ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਨਹੀਂ ਆਈ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਕੌਮ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ, ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਸੱਟ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਆਈ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਦੋ ਅਧਿਐਨਾਂ ਲਈ, ਇੱਕ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਜੱਟ ਸਿੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਇੱਕ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਹਕੂਮਤ ਅਤੇ ਖਾੜਕੂ ਸੰਘਰਸ਼ ਬਾਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਟਾਕਰੇ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਬਾਰੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵੇਖੇ ਗਏ ਸਰੋਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤੰਦਾਂ ’ਤੇ ਵਾਪਸਇਸਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਵੇਖੋ
ਸਰੋਤ
- 1984: Unchitviya Kehar (Ajmer Singh), pp. 42, 47 and 136, Singh Brothers, Amritsar, 2009 (copy on the Internet Archive). archive.org
- The Sikhs of the Punjab: unheard voices of State and guerrilla violence (catalogue record: Pettigrew, Joyce J. M., 1946-; Zed Books, 1995; xii, 212 p.), Internet Archive. archive.org
- Robber noblemen (Joyce J. M. Pettigrew; Routledge & Kegan Paul, 1975), catalogue record, Open Library. openlibrary.org
- Martyrdom and political resistance movements (Joyce J. M. Pettigrew; VU University Press, 1997), catalogue record, Open Library. openlibrary.org